جمال رضايى
209
بيرجندنامه ( فارسى )
5 - 1 - 1 - 12 - آسياى دهنهء « بنددره » ( ااسييا / ااسييوّ / دانى بنددره asiya deney bande dare ) : در آغاز و دهانهء درّهء « بنددره » - در كنار تپّهء شرقى كه به كوه پيوسته بود - آسيابى وجود داشت كه با آب « بنددره » ( آبى كه از بند مزبور به « اكبريّه » مىرفت ) مىگشت و بعدها به علّت كمآبى و بىآبى بند متروك و پس از مدتى ويران شد . 6 - 1 - 1 - 12 - آسياى « بند عمر شاه » ( ااسييا / ااسييوّ / بند امرشا asiya bande omarsa ) : در آغاز درّهء « بند عمر شاه » و در كنار تپّهء شرقى درّه كه به كوه پيوسته بود نيز آسيابى بود كه با آب « بند عمر شاه » مىگشت و بعدها به سبب بىآبى و كمآبى بند مزبور متروك شد و به تدريج ويران گرديد . 7 - 1 - 1 - 12 - آسياى چهارده ( ااسييا / ااسييوّ / چاردا asiya / asiyow / carde ) : در روستاى « چهار ده بالا » آسيابى بود كه با آب آن روستا مىگشت ولى چون آب آن ده كم و « استخربند » بود هر وقت كه « استخر » آن پر مىشد و آن را باز مىكردند كه آب را به زمينهاى زير كشت ببرند ، آب از آسياب مىگذشت و در نتيجه آسياب كار مىكرد . بنابراين گاهى آسياب كار مىكرد و گاهى تعطيل بود . 2 - 1 - 12 - آسياهاى بادى : در آن زمان در پيرامون شهر بيرجند دو آسياى بادى ( آسيايى كه با نيروى باد كار مىكرد ) وجود داشت : 1 - 2 - 1 - 12 - آسياى « خيرآباد » ( ااسييا / ااسييوّ / خيرابا [ د ] asiya / asiyow / xeyraba [ d ] ) : در بيابانهاى شمالى « خيرآباد » و بر فراز تپّهء نسبتا بلندى يك آسياى بادى وجود داشت . اين آسيا در شمال شرقى محلّهء « داشگران » بود . 2 - 2 - 1 - 12 - آسياى كلاتهء ميرحسن ( ااسييا كلاتى ميرسن asiya kelatey miresan ) : در هفت كيلومترى جنوب غربى بيرجند در شيب دامنهء كوهپايهء باغران روستاى كوچكى