حسين مدرسى طباطبائى

75

برگى از تاريخ قزوين ( فارسى )

به‌طورى كه از اسناد برمىآيد در سراسر دورهء صفوى افراد سلسلهء مرعشى بدون دخالت و مزاحمت ديگران مستقلا ادارهء امور آستانه را عهده‌دارى مىنموده‌اند ، ليكن پس از اين دوره نمونه‌هايى از چشمداشت ديگران به امر توليت يا نظارت آستانه در اسناد ديده مىشود كه پنج مورد آن به قرار زير است : 1 ) سيد على فرزند سيد ابراهيم قزوينى . اين شخص در سال 1154 پس از درگذشت مير فخر الدين محمد فرزند مير عبد القادر مرعشى ( شمارهء 16 صورت بالا ) به درگاه نادر شتافته و به استناد اين‌كه سيد مزبور فرزندى نداشت فرمانى از نادر در تفويض توليت آستانه به خود ستانده بود . ازاين‌رو مير عبد العظيم فرزند مير محمد نصير و برادرزادهء مير فخر الدين مزبور كه به حسب قواعد مستمر و سنن و رسوم آستانه متولى شرعى مىبود به حضور نادر رفت و فرمانى در نقض فرمان سيد على از او گرفت كه دد آن به دعوى آن سيد و ماجراى صدور حكم مربوط به دو اشاره شده است « 1 » . سيد على پس از اين واقعه رهسپار ديوان صدارت گرديد تا خطايى در نقض فرمان مير عبد العظيم براى خود بستاند . اين نكته در عرضه داشت همين مير عبد العظيم به ديوان صدارت « 2 » ذكر شده و خطاب صدر بالاى اين عريضه مبنى بر تأييد مقام توليت او گويا به آن كشمكش پايان بخشيده است . 2 ) آقا مهدى فرزند ملا عبد الكريم بزاز كه در اوائل سلطنت فتحعلى شاه دعوى نظارت در امور آستانه داشت و حكمى از عباس ميرزا نايب السلطنه وليعهد در تفويض اين منصب به خود ستانده بود . فرمانى از فتحعلى شاه و حكمى از وليعهد هر دو مورخ رجب 1217 « 3 » و حكمى ديگر از محمد على ميرزا دولتشاه

--> ( 1 ) . سند شمارهء 34 . ( 2 ) . سند شمارهء 35 . ( 3 ) . اسناد شمارهء 55 و 56 .