حسين مدرسى طباطبائى

55

برگى از تاريخ قزوين ( فارسى )

توليت موقوفه را با خاندان نه فردى خاص از آن وا مىگذارده است « 1 » . توجه به اين نكته براى درك مفاد اسناد آستانه بسيار مهم است زيرا گاه در دو سند كه هم‌زمان تنظيم شده دو يا چند فرد مختلف به عنوان متولى ياد شده‌اند كه در نظر ابتدائى نوعى تعارض به‌نظر مىرسد و عنايت به آنچه ذكر شد اين تعارض بدوى را از ميان برمىدارد « 2 » . البته به اين نكته كه تا حدودى شگفت‌آور است بايد توجه داشت كه باوجود سابقهء هزار ساله ، افراد خاندان مرعشى قزوين و بيوت آن همواره محدود و معدود بوده و در اين يك صدسال اخير تا حال تحرير اين سطور تنها دو خانه از سادات مزبور در شهر قزوين وجود داشته و دارد . آغاز تصدى و توليت آنان بر اين مزار درست روشن نيست ليكن قدر مسلم مدتى دراز پيش از دورهء صفوى بوده و اين‌كه در برخى اسناد متأخر توليت آنان را از دورهء صفوى پنداشته‌اند نادرست است . در فرمانى مورخ 937 از شاه طهماسب گفته مىشود كه توليت مزار شاهزاده حسين از « قديم الايام » تا آن زمان با آباء و اجداد متولى آن دوره بوده است « 3 » . خاندان سادات مرعشى از نوادگان حضرت امام على بن الحسين - زين العابدين - امام چهارم شيعيانند كه از طريق على المرعش فرزند عبد اللّه بن محمد بن حسن الدكه بن حسين الاصغر بدان حضرت مىپيوندند . « على

--> ( 1 ) . پس از اين مىبينيم كه برخى از افراد خاندان درعين‌حال كه جزء متوليان آستانه قرار داشته‌اند قاضى عسكر يا صدر ولايات نيز بوده‌اند . در واقع معنى توليت در اين آستانه همواره همان « هدف غائى » در همهء موارد مشابه بوده كه برخوردارى و سهم بردن از حق التوليهء موقوفات و مستمريات باشد . ( 2 ) . تعدد متوليان مزار نخست‌بار در سند شمارهء 3 به چشم مىخورد كه در آن از « سادات متولى آستانه » سخن به ميان آمده است . ( 3 ) . سند شمارهء 6 .