اليعقوبي ( مترجم : آيتى )
14
البلدان ( فارسى )
« ذراع سوداء » و گذرها را شانزده ذراع قرار دهند ، و در همهء محلههاى بيرون باره و بازارها و گذرها باندازهء كفايت مردمى كه در هر ناحيه و محلهاى سكونت دارند ، مسجدها و حمامها بسازند ، و همهشان را فرمود تا از زمينهايى كه بفرماندهان و سپاهيان بخشيده است ، مساحت معينى را ببازرگانان و رعيت مردم و اهالى بلاد اختصاص دهند تا آن را ساختمان كنند و در آن ساكن شوند . نخستين كس از خاندانش كه در بيرون شهر وى را قطعه زمين بخشيد ، عبد الوهاب بن ابراهيم بن محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس بود ، مقابل « باب الكوفه » در كنار رودخانهء « صراة سفلى » كه از فرات سرچشمه مىگيرد ، و محلهء وى به « بازارچهء عبد الوهاب » معروف است ، و كاخ وى آنجا ، ويران شده و چنان كه خبر يافتهام بازارچه نيز ويران گشته است ؛ و نيز جزيرهاى را كه در ميان دو « صراة » است به عباس بن محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس بن عبد المطلب بخشيد و عبّاس آن را ( با درختكارى و زراعت ) به صورت باغ و كشتزار در آورد ، و آن همان « عبّاسيّهء » معروف مشهور است كه محصولات زراعتى آن در تابستان و زمستان و هيچ وقتى از اوقات از هم كنده نمىشود ، و عباس چون جزيره را به صورت بوستانى در آورد ، در طرف شرقى براى خويش زمين گرفت ، و در آخر « عباسيّه » دو رودخانهء « صراة » ( بالا و پائين ) بهم مىرسد ، و آسياى بزرگى آنجا است كه آن را « آسياى بطريق » مىگفتند و صد سنگ بود و در هر سال صد ميليون درهم در آمد داشت ، و بطريقى « 1 » كه از طرف پادشاه روم بر وى وارد شده بود ، آن را مهندسى كرد و بدينجهت بوى نسبت داده شد ، و « شرويّه » « 2 » را كه اصحاب محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس باشند ، پائين « بازارچهء عبد الوهّاب » از طرف « باب الكوفه » زمين بخشيد ، اينان دربانان
--> ( 1 ) بطريق بالكسر : سرهنگ روم كه دههزار مرد جنگى در تحت حكم او باشند ( منتهى الارب ) . ( 2 ) « شراة » بفتح اول : ناحيهاى است در شام ميان دمشق و مدينة الرسول ، و قريهء معروف به « حميمه » بضم اول كه در زمان بنى مروان ، فرزندان على بن عبد اللّه بن عباس در آن سكونت داشتند ، در همان ناحيه واقع است و در نسبت به « شراة » شروى گويند ( مراصد الاطلاع ) .