كوههاست . زهكشى رودهاى افغانستان به طور كلى در سه مسير عمده است : الف ) جريان شمالى و شمال‌غربى به فروبارهاى آسياى مركزى ؛ ب ) جريان تند غربى و جنوب‌غربى كه به حوضه‌هاى ديگر ، بويژه فروبار سيستان ، مىريزد ؛ و ج ) جريان جنوب‌شرقى به سوى شبكهء رود سند . بيشتر آب از نيمهء شرقى مرطوبتر و مرتفعتر كشور سرچشمه مىگيرد . بسيارى از رودها شيب تند دارند و از ميان درّه‌هاى باريك و معمولا پرشيب نواحى مرتفع مىگذرند . اين رودها گل‌ولاى فراوان با خود مىبرند ، بويژه در دورهء پرآب بهار و اوايل تابستان كه فصل طوفان و ذوب شدن برفهاست و سيلهاى فاجعه‌بار بسيارى روى مىدهد . گرچه گروه‌بندى بسيارى از رودهاى درونسو « 1 » و برونسوى « 2 » افغانستان ، كه در بيابانها يا در نواحى كويرى باتلاقى ناپديد مىشوند ، دشوار است ، ولى مىتوان گفت كه در حدود دو شبكهء رودخانه يا حوضهء فرعى عمده وجود دارد ( وستفال و لتكويچ « 3 » ، 1966 ، ص 11 - 13 ) . از اين گذشته ، نامگذارى اين آبراهه‌ها هنوز يكنواخت نشده و ميان گروههاى قومى يا سياسى متفاوت است ، و اين امر مشكل فهم اوصاف آنها را بيشتر مىكند . شبكهء آمودريا ( جيحون ) . اين رود كه شهرتى باستانى دارد ، از ناحيهء كوههاى مرتفع دالان واخان - پامير با نام « آب پامير » و « آب واخان » سرچشمه مىگيرد و از پيوستن اين دو به يكديگر رود « آب‌پنجه » تشكيل مىشود . اين رود ، پس از آنكه كوكچه و قندوز ( همراه با وخش از اتحاد شوروى [ يعنى ، اكنون تاجيكستان ] ) به آن پيوستند ، بدنهء

--> ( 1 ) . endorheic ( 2 ) . arheic ( 3 ) . Westfall and Latkovich