آمودرياى اصلى را تشكيل مىدهد . در بخش سفلاى رود ، تاشكرگان ( خلم ) ، بلخاب ، سرپل ، و آب قيصر - شيرين تگائو نيز در زمان سيلابهاى بزرگ رودهاى فرعى آمودريا هستند ، ولى عموما بيشتر آب آنها براى آبيارى برداشت مىشود . آمودريا ، پس از آنكه در مسافتى 100 1 كيلومترى مرز شمالى افغانستان با اتحاد شوروى [ سابق ] را تشكيل مىدهد ، سرانجام به سوى شمال مىپيچد و به درياچهء آرال مىريزد . شبكهء هيرمند - ارغنداب . طول هيرمند در حدود 300 1 كيلومتر است و در حدود 40 % از اراضى افغانستان را زهكشى مىكند . تأسيسات آبيارى باستانى و كنونى كه در امتداد اين رود و شاخابه‌هاى آن وجود دارند شاهد اهميت آن در كشاورزىاند . هيرمند به طور كلّى به سوى جنوب‌غربى جريان دارد و سرانجام به باتلاقهاى حوضهء سيستان در مرز ايران مىريزد و تبخير مىشود . سرريز اين رود و رودهاى وابسته به آن ، در نتيجهء خشك شدن درياچه‌هاى دوران پلئيستوسن « 1 » ( اسميت « 2 » ، 1974 ) ، به پيدايش نمكزارهاى متعددى چون گودزره انجاميده است . چندين رود فرعى مانند كج‌رود ، ترين ، و رود موسى قلعه به هيرمند مىپيوندند ؛ ولى ارغنداب ( به طول 560 كيلومتر ) و شاخه‌هاى فرعى آن از همه مهمترند . عمده‌ترين اين شاخه‌ها ارغستان ، دورى ، و ترنك‌اند . شبكهء رود كابل . اين تنها شبكهء اصلى رودخانه‌اى در افغانستان است كه به دريا راه دارد . اين رود در حدود 350 كيلومتر در جهت مشرق جريان مىيابد تا در پاكستان به رود سند بپيوندد . در قسمتهاى علياى

--> ( 1 ) . Pleistocene ( 2 ) . Smith