گروهى از پژوهشگران ( مترجم : شيرانى و اعلم )
6
افغانستان ( مجموعه مقالات ) ( فارسى )
درهء هيرمند - حوضهء سيستان . رود هلمند ( هيرمند ) كه از كوههاى مركزى سرچشمه مىگيرد ، از مركز اين ناحيه مىگذرد و از طريق هامون هيرمند ، كه مجموعهاى از باتلاقها و درياچههاى به هم پيوسته است ، به آبگير درونسوى سيستان مىريزد . در سالهايى كه ميزان بارش به طور استثنايى بالاست ، هيرمند به گودزره ، كه درياچه فصلى « 1 » آب شور است ، مىريزد . اين ناحيه ، به طور كلى ، دشتى تهنشستى به ارتفاع حدود 500 - 600 متر است و از ويژگيهاى آن ، كوير شنى و صخرهاى پيرامون آن است . كويرهاى سنگى غربى . بيابانهائى تهنشستى است در شمال قوس بزرگ هيرمند ، در محل چرخش آن از جنوب به سوى شمال . ويژگى كويرهاى دشت خش و دشت مارگو كف آنهاست كه پس از اينكه باد مواد رسوبى ظريفتر را برده ، زمين به صورت سنگچين درآمده است . ميانگين ارتفاع اين دشتها در حدود 700 متر است . كويرهاى شنى جنوبغربى . اين ناحيه ( ريگستان ، دشت پوغدر ، دشت اربو ) شبيه كويرهاى سنگى پيشين است ، با اين تفاوت كه تودههاى شنى ثابت و متحرك بسيار بيشترى با چند ناحيهء مرطوب ماسهاى و رسى شبيه به چشمههاى نمكى دارد . بيشتر اين شنها را احتمالا باد از فروبار « 2 » هيرمند - سيستان و بخش كوير سنگى غربى آورده است . زهكشى . مايهء اصلى حيات كشورى خشك چون افغانستان آب است ، و منابع عمدهء آب آن يخچالهاى طبيعى و مناطق پربارانتر
--> ( 1 ) . ephemeral ( 2 ) . depression