لطف الله هنرفر
193
اصفهان ( فارسى )
به كلى از بين رفتهاند ، به طورى كه اصلاح و استخلاص آنها ممكن نشده است و تفصيل عمارتها و قصرهاى متعدد ديگرى كه از دورهء صفوى به يادگار مانده بود را بايد در سياحتنامههاى اروپاييان كه سابقا به اصفهان رفتهاند و آن بناها را ديدهاند خواند و تصاوير آنها را ديد ، زيرا آن بناها را چنان منهدم كرده و بر انداختهاند كه جاى آنها مثل كف دست صاف است . در دورهء قبل دربارهء تعمير و ترميم و مراقبت و محافظت از آثار تاريخى كه بسيارى از آنها راه زوال و نيستى مىسپرد اقداماتى به عمل آمد . استادان چيرهدست بنّا و كاشيكار با كسب تعليمات فنى از ادارهء كل باستانشناسى ، كه در كشور ايران مؤسسهاى نوبنياد بود ، دست به كار ساختن و پرداختن ويرانههاى آثار تاريخى شدند و نگارستان اصفهان دوره نشاط و جوانى خود را از سر گرفت ؛ و به دنبال اقدامات دورهء اول با اقدامات وسيع و دامنهدار ديگرى تعمير و ترميم آثار تاريخى دنبال شد و تدريجا از كار تعمير آثار باستانى داخل شهر فراغت حاصل شده تعمير آثار تاريخى خارج شهر اصفهان نيز در برنامهء اقدامات اساسى قرار گرفت . مسافرتهاى پىدرپى زمامداران و شخصيتهاى برجستهء كشورهاى ديگر به اين شهر تاريخى و تهيهء تصاوير و فيلمهاى رنگى و انتشار رسالهها و كتابهاى متعدد درباره ديدنىهاى ايران و بخصوص ابنيهء نفيس تاريخى اصفهان اين شهر كهنسال ايران را بيشازپيش مورد توجه قرار داد . انتظار مىرود كه اصفهان در آينده يكى از مراكز مهم جهانگردى دنيا شود و آثار ارزندهء آن ، چنانكه شايسته و بايسته است ، به جهانيان معرفى گردد . بسط و توسعهء شهر اصفهان - شهر اصفهان كه در اواخر دورهء صفويه به آخرين درجهء وسعت و زيبايى رسيده بود پس از تحمل مصايب دورهء استيلاى افغان و سپس انتقال پايتخت به شيراز و تهران در دوره حكومت