لطف الله هنرفر
188
اصفهان ( فارسى )
پاشاخ و يازده پيچ و غيره بوده است . استيلى افغانها بر شهر اصفهان ، در محرم سال 1135 ، و انقراض سلطنت شاه سلطان حسين از عوامل مؤثر سقوط و انحطاط اين شهر بزرگ محسوب مىشود . در مدت محاصره ، كه هفت تا نه ماه طول كشيده است ، بسيارى از مردم به علت قحطى و شيوع امراض تلف شدند . همچنين قتل عامهاى مكرر افغانها به طور محسوسى از جمعيت مردم اين شهر ، به علت ترسى كه از وضع خود داشتند ، كاست . افغانها ، در عين حال كه اصفهان را متصرف شده و در اختيار خود داشتند ، چون بسيارى از نقاط ايران از قلمرو آنها خارج بود از انتقام مردم دايما هراسان بودند و به همين منظور اشرف افغان براى تحكيم موقعيت خود در شهر دستور داد كه شهر را محدودتر كرده و بارويى در داخل باروى قديم اصفهان بكشند . اين بارو و دروازهء آن هنوز به نام « دروازهء اشرف » شهرت دارد . گفتهاند كه براى بناى باروى جديد بسيارى از بناها و مدارس قديمى را خراب كردند و مصالح آن را براى كشيدن اين بارو به كار بردند . پير لوتى « 1 » ، سياح و نويسندهء فرانسوى ، كه در سال 1904 ميلادى ( برابر سال 1321 هجرى قمرى ) به ايران مسافرت نموده و مدتى در اصفهان به سر برده ، نوشته است : اصفهان از زمان حملهء افغان يعنى هجوم وحشتناك بزرگى كه به وسيلهء محمود افغان تقريبا دويست سال پيش اين شهر را مورد تاخت و تاز قرار داد ، ويران گرديده است . اصفهان پس از تحمل بار محنت اين حمله كه سكنهء آن را از هفتصدهزار به شصتهزار تقليل داد ، ديگر عظمت خود را از سر نگرفته است ، بعلاوه كريم خان زند بر اثر انتقال پايتخت كشور بيشازپيش وسايل انحطاط آن را فراهم ساخته است . در مسافتى به طول بيش از يك فرسخ
--> ( 1 ) . Pierre Loti