لطف الله هنرفر
172
اصفهان ( فارسى )
نداشت و كشيش آنجا استخوانهاى پيغمبران را كه در آن مكان مدفون بود از آنجا بيرون آورده ، به جماعت ترسا و نصارا فروخته بود و آن مقام را از عزّت و شرف انداخته بود ، بنابراين سنگهاى مذكور را از آنجا بيرون آورده ، روانهء دارالسلطنهء اصفهان فرموديم كه در كليساى عالى كه در آنجا ترتيب مىدهيم نصب فرماييم . مىبايد كه چون سنگهاى مذكور را بدان جا آورند ، همگى طوايف مسيحيه را جمع نموده از روى تعظيم و احترام تمام استقبال كرده ، سنگها را آورده به اتفاق سيادت پناه وزارت و اقبال دستگاه شمساللوزارة عليا وزير دارالسلطنهء اصفهان و رفعت پناه محب على بيكالله « 1 » در جايى كه مناسب بدانند بگذارند و به اتفاق يكديگر معماران خاصهء شريفه را همراه ببرند و در پشت باغ زرشك ، در زمينى كه به جهت كليسا قرار داده بوديم ، كليساى عالى طرح نمايند و طرح آن را در تخته و كاغذ كشيده به خدمت اشرف فرستند كه ملاحظه نماييم و بعد از ملاحظه امر فرماييم كه استادان شروع در كار كرده به اتمام رسانند و در اين باب اهتمام لازم دانسته به همه جهتى به شفقت بىدريغ خسروانه اميدوار باشند . به تاريخ شهر شعبان سنه 1023 « 2 » پس از صدور اين فرمان ، ساختمان كليساها آغاز شد و به فاصلهء 13 سال بعد كليساى بدخهم يا بيت اللحم در ميدان جلفا ، به سال 1036 هجرى ( 1627 ميلادى ) و كليساى بزرگ و مشهور وانك ، كه امروز محل خليفهگرى و مشهورترين كليساى جلفا است ، در سال 1074 هجرى ( 1664 ميلادى ) به اتمام رسيده ؛ در بين كليساهاى جلفا كليساى بدخهم
--> ( 1 ) . محب على بيكالله ناظر بيوتات سلطنتى بوده و نام او در كتيبهء سردر مسجد شاه نيز ذكر شده است . ( 2 ) . نصر الله فلسفى ، زندگانى شاه عباس اول ، مجلد سوم ، ص 214 .