لطف الله هنرفر

130

اصفهان ( فارسى )

پادشاه وقت ، ملكشاه و وزير او خواجه نظام الملك طوسى را در بردارد . 4 - چهلستون‌هاى طرفين اين گنبد از دورهء دوم عهد سلجوقى ( جانشينان ملكشاه ) از اوايل قرن ششم هجرى است . 5 - چهلستونى كه در منتهى اليه غربى اين ضلع واقع شده ، از دورهء شاه عباس كبير است كه در سال 1019 هجرى به ساختمان‌هاى مسجد افزوده شده و اواخر سلطنت شاه سليمان محل تدريس تابستانى آخوند ملا محمد باقر مجلسى بوده است . 6 - ايوان جنوبى مسجد ( صفّه صاحب ) كه ساختمان آن از قرن هشتم هجرى و تزيينات داخل و خارج آن از قرن هشتم و نهم و دهم و يازدهم هجرى است . دو منارهء اين ايوان ظاهرا در عهد حسن بيك تركمان افزوده شده و در دورهء اين امير نيرومند ، آق قويونلو و پادشاهانى مانند شاه طهماسب اول و شاه عباس ثانى تعميرات ضرورى مسجد به انجام رسيده و داخل و خارج اين ايوان با تزيينات كاشيكارى آراسته شده است . ( تصوير شماره 4 ) 7 - تزيينات كاشيكارى اطراف صحن از دورهء حسن بيك تركمان معروف به اوزون حسن از قرن نهم هجرى . 8 - ايوان شرقى مسجد ( ايوان شاگرد ) كه مشخصات سلجوقى خود را به خوبى حفظ كرده از قرن ششم هجرى ؛ داخل اين ايوان با آرايش‌هاى گچبرى قرن هشتم پيرايش شده و كتيبهء كاشيكارى آن حاكى از تعميرات دورهء شاه سليمان صفوى است . 9 - در مشرق اين ايوان صفّه عمر واقع شده كه در دورهء قطب الدين محمود شاه آل مظفر به وسيلهء مرتضى بن الحسن العباسى الزينبى در محل بناى قديمى ديگرى ساخته شده و در دورهء حكومت موقتى اشرف افغان تعمير شده و به دستور او كتيبه و الواحى در اين صفّه افزوده شده است . 10 - ايوان غربى مسجد ( ايوان استاد ) كه ساختمان آن از قرن ششم