لطف الله هنرفر
115
اصفهان ( فارسى )
به سوى اصفهان سرازير شده . دربارهء ثروت مردم اصفهان در اين عهد افسانههايى آورده شده از جمله آنكه روزى ملكشاه خواست از ميزان ثروت مردم پايتخت آگاه شود و به پيشنهاد نظام الملك قرار شد ثروتمندان اصفهان مبلغ گزافى براى رفع حوايج سلطنت بپردازند . پيرزنى به دربار نامه نوشت و پرداخت آن وجه را تقبل كرد ؛ و نيز گفتهاند كه در دورهء ملكشاه ثروت مردم تا آنجا رسيده بود كه همه روزه صبحگاهان در خانههاى خود را با آفتابهء طلا آب مىپاشيدند . از كاخهاى دورهء ملكشاه هيچ اثرى در اصفهان بر جاى نمانده است ولى مهمترين يادگارهاى عهد او كه آثار مذهبى است و از زيباترين نمونهء بناهاى آن دوره بهشمار مىرود ، دو گنبد نظام الملك و تاج الملك است كه خوشبختانه از گزند حوادث مصون مانده و در رديف آثار تاريخى جالب اصفهان در مسجد جمعه در معرض تماشاى سياحان داخلى و خارجى قرار دارد . ملكشاه در سال آخر سلطنت خود ، به سوى بغداد حركت كرد و خواجه نظام الملك نيز همراه پادشاه بود . در حدود صحنهء كرمانشاه جوانى در لباس صوفيان به خواجه كاردى زد و خواجه از آن زخم بمرد و چنين شهرت يافت كه قاتل از فداييان اسماعيلى بوده و به اغواى تاج الملك ، وزير ملكشاه به قتل خواجه اقدام نموده است . غلامان و متعلقان خواجه نعش او را به اصفهان آوردند و با تجليل تمام در محل باصفايى كه بعدا به نام تربت نظام مشهور شد به خاك سپردند . به فاصله كمتر از يك ماه پس از قتل خواجه نظام الملك ، ملكشاه را در شكارگاه بغداد كسالتى عارض شد و فصد كرد و روز بعد درگذشت و كالبد سلطان را نيز به اصفهان حمل نمودند و در مجاورت آرامگاه وزير به خاك سپردند ( سال 485 هجرى ) . در مقبرهء دار البطيخ ، كه در محلهء احمدآباد اصفهان واقع است ، غير از ملكشاه و نظام الملك ، سلطان بركيارق و سلطان محمد بن ملكشاه و سلطان محمود بن ملكشاه و تركان خاتون ، زوجهء ملكشاه ، و جمعى ديگر