است . ولى راه متداولى حضرات چهارده كلاته‌اى است . شهر دامغان از شهرهاى قديم ايران و حصين و داراى برج و بارويى / 81 / محكم و خندقى بوده . برجهاى دور شهر در بعضى نقاط تاكنون باقى است و آثار عتيقه در اين شهر بسيار است ، از جمله مسجد معروف به تارى خانه و منارهء آنست و ديگرى مسجد جامع و گلدستهء آنست . راستا بازار و كاروانسرايى دارد . در سنهء ماضيه تيمچهء جديد مرغوبى حاجى محمود خان ياور و حاجى آقا احمد و ساير ورثهء مرحوم حاجى آجودان ساخته‌اند كه نهايت تعريف دارد . شهر دامغان بزرگ و جمعيتش كم و مردمش فقير و بىبضاعت ، شور آبادى در كله ندارند . عمارت دولتى او منحصر به مولود خانه است كه تولد خاقان كشورستان در آن محلّ به ظهور رسيده . با آنكه مرحوم ضياء الدّوله تعمير كرده و موقوفهء مخصوص دارد به واسطهء عدم تعمير مخروبه و غير مسكون است . جز چند باب عمارت خوانين دامغان خانهء آبادى نيست و تماما به وضع قديم و مخروبه است . سه حمّام آباد دارد و دو مدرسه ، و به اضافهء كاروانسراى آجرى شاه عباسى دو كاروانسراى خشت و گلى براى زوّار ساخته‌اند . جناب حاجى ميرزا حسن مجتهد باغ مفصّل مزين با عمارت مختصر خارج از شهر ساخته‌اند و آب از جلوى باغ مىگذرد و بيدستان خوبى ترتيب داده‌اند كه بهترين مكان شهر دامغان است و براى اشخاص محترم بهترين منازل و به شهر خيلى نزديك است . بعضى از زوّار در صحن امامزاده منزل مىنمايند . چون شهر دامغان از شهرهاى قديم است تمام منازل قديم غريب گز دارد . بايد در مكانى منزل نموده كه منزلگاه قوافل و زوار نباشد و تازه بنا شده باشد . و كلّيهء آب شهر دامغان و زراعت دهات از آب چشمه على دامغان است كه به ترتيب و خورند هر ده آب به ميزان مشخص از آب بخش كن جدا شده و به نهرهاى هر ده جارى مىشود و مستحفظ دارد كه آب كم و زياد نشود و كسى تعدّى نكند . باد / 82 / چشمهء بادخان معروف وقتى وزيدن كند درختان عظيم را از ريشه كنده و در چلّهء تابستان به قدرى سرد مىشود كه بايد آتش سوزاند و به همين جهت فصول اربعهء آنجا صحيح نيست و گويا به همين جهت مردمان دامغان متلوّن المزاج هستند . خاكش به قدرى خوب است كه خشت خام او كمتر از آجر نيست و چشمه على دامغان در سه فرسنگى دامغان است و راه همه جا رو به شمال مغربى و از كنار رودخانه كه به سمت جنوبى به شهر دامغان مىآيد