بايد گذشت . منبع اين رودخانه چشمه على است و متدرجا آبهاى ديگر از سيلاب چشمه سارها به دو افزوده شده و اغلب گل آلود و همه جا سراشيب و از ميان دره تا جلگه تا دامغان و به شهر آمده و بعضى از قراء جنوبى و اطراف شهر از اين آب مشروب مىشود . سمت غربى رودخانه كوهى است مرتفع كه بنا بر مشهور لندهور بن سعد در قلّهء آن كوه مدفونست و در قدام آن كوه مرتفع ديگريست به شكل مخروطى موسوم به كوه شاهدار و در سمت شرقى رودخانه كوه بزرگ و سياهى است موسوم به منصور كوه يا كوه منصور شاه ، مزرعه و آبادى دارد و نزديك به جاده كوه مرتفعى است كه در قلّهء آن قلعه و برج و ديوار از زمان سلف تاكنون باقى و آن كوه موسوم به مهر و تكاور است . قريهء آستانه كه در دست جناب آقا سيّد على قمى است در جنوب چشمه واقع و قلعه و رعيّتى دارد . از دامغان به ده ملّا شش فرسخ و راه مشرقى و بيست درجه مايل به شمال است . از خرابهء وصل به شهر كه خارج مىشود باغى مرحوم ضياءالدّوله ساخته و امروز متعلّق به رحيم خان حشمت الممالك است . از اين باغ تا ده ملّا جادّه مسطّح و كالسكه رو است و تا مهمان دوست كه سه فرسنگى دامغان است قراء و آبادى در اطراف جادّه به فاصله‌اى از نيم فرسنگ تا وصل به جادّه بسيار است . / 83 / قصبهء جزء ملك حضرت مستطاب اشرف ارفع اسعد و الا آقاى امير خان سردار سپهسالار اعظم و تا دامغان يك فرسنگ است و قصبهء آباد و معتبريست . عمارت و قلعه و حمّام و مسجد دارد و سيصد خانوار جمعيّت اوست . قراء و دهات اطراف جادّه تا مهماندوست حصار ، نريشم ، فيروزآباد ، حيدرآباد ، ماديان ، وامرزان ، دهنو ، حسين آباد ، ابراهيم آباد ، بك ، طاق ، امام آباد ، مهماندوست . مهماندوست منزلگاه بسيار با صفا و باغ و عمارت خوبى مرحوم ضياء الدّوله مشتمل بر تحتانى و فوقانى ساخته است و انبارهاى آذوقهء متعدّد در باغ ساخته شده و كاروانسراى آجرى قديم و قهوه‌خانه و دكاكين چند هم ساخته‌اند و بسيار جاى با صفا و تميزى است . و باد معروف دامغان در موقع وزيدن تا تپّهء بك صدمه دارد . از تپّهء به آن طرف چندان سخت نيست . از مهماندوست به ده ملّا سه فرسنگ و راه نود درجه مايل به شمال و جانب راست جادّه دهات بسيار است : ابراهيم آباد ، زرين آباد ، دولاب ،