مسيح ذبيحى

60

استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )

نمىتوان سكنى كرد و مخصوصا در فصل زمستان و پاييز كه باد آهوان بوزد انسان را هلاك مىكند . بعضى از زوّار كه استطاعتى ندارند در پشت كاروانسرا لب جو و زياد در زير درختان اين منزل را به سر مىبرند و آبش آب چشمه و زالو دارد . بايد خيلى از آب احتياط كرد و بلكه آب را صاف نمود . مخصوصا آب اسبها را بايد مواظبت كرد و الا زالو به زبان و گلوى مالها چسبيده اسباب زحمت مىشود . از آهوان به قوشه شش فرسنگ به فاصلهء اندكى از آهوان راه به صعود است . پس از آن تا قوشه همه جا سراشيب و مسطح و طرف دست چپ و راست جاده به فاصلهء يك فرسنگ و نيم بيشتر يا كمتر كوه است و اقسام نباتات و بوته‌هاى بزرگ قيچ و گون بسان جنگل روييده كه خالى از تماشا نيست و تا قوشه آبادى و آب نيست . بلوك تودروار در سمت چپ اين راه واقع است . در قوشه سابقا آب اتصالى نداشت . كاروانسرايى از بناهاى شاه عباس از آجر داير و منزلگاه زوار و قوافل است . چند باب دكان حاجى علينقى مقابل كاروانسرا ساخته و آب انبارى در وسط اين بنا از سابق بوده كه حاجى علينقى تاجر تعمير كرده و آب اين انبار از فاضل آب تودروار بوده كه در فصل بهار پر مىكرده‌اند و در سالهاى خشك كه آب زيادتى نداشت و اضافه از تودروار نمىماند اين منزل خشك و بىآب و معلوم مىشود كه با بىآبى از آهوان تا قوشه به زوار چه مىگذشته و اين منزل هم كه آب نباشد به عابرين چه خواهد گذشت . / 79 / حضرت مستطاب اشرف ارفع اسعد و الا شاهزاده آزاده امير خان سردار سپهسالار اعظم دامت شوكته خوف و وحشت خسته دلان و جگر سوختگان و دل ريشان از اين برارى را مبدل به راحت و گلخن گلشن و دوزخ بهشت و برزخ حيات و دشتها و صحراهاى خشك بىآب و علف سبز و خرم به جاى خار شتر انواع فواكه غرس شده و اسطخرهاى متعدد در آن برارى ساخته شده و متجاوز از سى هزار تومان خرج قنات جديد فرموده‌اند و امروز يادبود و سنگ آب دارد و بيشتر خواهد شد . تمام اراضى و يحيى آباد را مشروب مىنمايد . اراضى يحيى آباد به قدرى قابل و حاصلخيز است كه از قرار معروف تخمى صد تخم متجاوز ديده شده . قلعهء رعيتى از بناهاى مرحوم ميرزا محمد خان سپهسالار در سمت غربى كاروانسراى قوشه به فاصلهء پانصد قدم باقى مانده غير مسكون بود ، تعميرى بسزا كردند و بالاخانه و سردرى جديد افزودند و امروز مسكون و آباد و مكان رعيتى