بابا صفرى

351

اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )

در آن بخش عنوان كنيم شايد مطالب براى خوانندگان ايجاد ملال نمايد . در مورد اينكه « كوشش شده است با كوچك كردن ستار خان و بزرگ كردن بيش از حد آقا بابا خان قهرمان اردبيل بقهرمان غير اردبيلى پيش گيرد » بايد توجه دانشمند منقد را جلب كنيم كه ما چنين قصدى نداشته‌ايم و كنون نيز در اين راه نيستيم . در اين قسمت از ايشان و ديگر صاحبنظران يارى ميخواهيم كه با توجه عميق بگفته‌ها و نوشته هاى ما بداورى بنشينند و بيطرفانه قضاوت نمايند . ما ميگوئيم در پيشامدهاى مشروطيت ايران ، بر اثر انديشه‌هاى ناپخته و رفتار نابخردانهء محمد عليشاه ، حوادث ناگوارى رخ داد و با دستهاى خون‌آلود دژخيمانى مثل لياخوف و ديگران مجلس بتوپ بسته شد و با قتل و تهديد و زندان و تبعيد پيشوايان آزادى ، استبداد صغير با شدت هرچه تمامتر بر ميهن ما تسلط يافت . مرد دلاورى بنام ستار خان از تبريز به پا خاست و با ياران از جان گذشته با ديو خود كامگى جنگيد و سرانجام مشروطيت از بين رفته را بايران بازگردانيد . او از اين حيث سردار ملى ايران است و به حق در تاريخ مشروطيت ايران سهم بزرگى دارد . اردبيليان هم مثل هر ايرانى ديگر اين از خود گذشتگى را ارج مىنهند و هرجا سخن از مشروطيت ايران ميشنوند ناخودآگاه به ياد اين سردار بزرگ ميافتند . اما همين اردبيليان حقشناس وقتى صحبت از چپاول و غارت تاريخى آن شهر بميان ميآيد درست در عكس جهت در حق او قضاوت مينمايند و آنهمه غارت و كشتار و بدبختى و خرابى شهر خود را نتيجهء غرور بى جا ، بىتدبيرى ، عدم درك واقعيات و بالاخره فرار وى از آن شهر ميدانند و اين مطلبى نيست كه يك مورخ بتواند يا بخواهد بر آن پرده‌پوشى كند و در ضمن بيان انگيزه‌هاى غارت آنها را كتمان نمايد . اما حاج بابا خان اردبيلى با اسناد و مداركى كه از او ، در مبارزات آزادى و مشروطيت ايران و نيز عليه سربازان تزارى روس در تبريز و ديگر نقاط ايران ، ارائه كرده‌ايم مرد دلاور و جانبازى بوده و فداكاريهاى ثمربخشى براى ايران ما كرده است ولى چون از اردبيل بوده است خدماتش تحت الشعاع ديگران قرار گرفته و از فداكاران فراموش شدهء تاريخ آزادى ايران گشته است .