بابا صفرى
298
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )
مفتاح استجابت صد گونه مدعاست * كين جايگاه مهبط ارواح انبياست » ماده تاريخ آن نيز در بيتى بدين شكل آمده است : « تاريخ سال ساختنش چون خرد بخواست * گويا بهشت روى زمين است اين مقام » در پشت اين در اعتقاد صوفيان آنعهد و سازندگان درگاه به حضرت على بن ابيطالب ( ع ) بدينصورت خودنمائى مىكند « لو اجتمع الناس على حب على بن ابى طالب لما خلق اللّه النار » . « 1 » بناى اصلى گنبد دو پوشه بود يعنى دو گنبد بر رويهم قرار داشت . سطح خارجى گنبد بيرونى ، بطوريكه گفتيم در عهد شيخ ابدال و قبل از سال 1010 هجرى با كاشى فيروزه كاشيكارى شده بود و تا چهل سال پيش باقى بود نوشتههائى هم با خط كوفى در اطراف آن ديده ميشد . در كتابهاى برخى از جهانگردان از اين گنبد ياد شده و هيئت علمى « ژ . دمورگان » نيز بر آن اشاره كرده است . گنبد زيرين از داخل با كاسهكاريها و مقرنسكاريهاى گچى بسيار زيبا مزين و بسبك دوران صفوى نقاشى و رنگآميزى شده بود كه آن هم بعد از خرابى گنبد بيرونى صدمه ديد و قسمت اعظم آن ، جز دامنههاى گچبريها ريخته و از بين رفت . اين مقرنسكاريها گويا در عهد شاه عباس بزرگ دو بار تعمير شده است يكى طبق نوشتهء سلسلة النسب صفويه بوسيلهء شيخ ابدال و ديگرى يازده سال بعد از آن . تاريخ تعمير دوم در زير يكى از كاسهكاريها ، كه در گوشهء شمال غربى قرار دارد ، چنين نوشته شده است « عمل كمترين بندگان شاه طاهر بن سلطان محمد نقاش 1021 » و چون تاريخ ساختن در ، نيز بطوريكه گفتيم ، « بهشت روى زمين » يعنى 1030 هجرى است از اينرو معلوم مىشود كه بعد از اتمام كاسهكارى اقدام بنصب آن در گرديده است .
--> ( 1 ) - اگر همهء مردم بمحبت على بن ابيطالب ( ع ) اجتماع ميكردند خداوند آتش ، يعنى جهنم را خلق نميكرد .