بابا صفرى
207
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )
ساير قبرهائى هم كه در مجاورت آن واقع شدهاند همينطور همه از روپوشهاى پارچهاى قيمتى پوشيده هستند . چه در رواق و چه در گنبد مقدار كثيرى چراغهاى طلا و نقره و ميناكارى بسيار عالى است همچنين شش شمعدان بزرگ از يك چوب اعلائى كه با ورقههاى نقره مستور است و در هريك ، يك شمع بزرگ مومى جاى دارد كه روشن نمىشود مگر در اعياد بزرگ . از گنبد شاه صفى داخل يك اطاق كوچكى ميشوند كه در آنجا هم يكى از سلاطين ايران مدفون است كه اسم او را نتوانستم تحقيق نمايم . « 1 » آن هم صندوق بزرگ مزين و روپوش زرى دارد . طاق گنبد از داخل بنقاشىهاى سبك اعراب از طلا و لاجورد و از خارج بكاشيهاى الوان اعلا ، مثل مسجد تبريز ، مزين شده است « 2 » » . تاورنيه در اينجا بشرح مختصرى دربارهء بقعهء كلخوران ميپردازد و آنگاه اضافه مىكند كه اينجا محل « زيارت عامهء ايرانيان است و از همهء ولايات بدانجا ميآيند » « 3 » . پىتيرو دلاواله « 4 » هم ، كه ما در جلد اول اين كتاب به مسافرت او باردبيل در سال 1027 هجرى اشاره كردهايم ، نوشته است كه براى او ممكن نشد تشريفات لازم براى ورود ببقعهء شيخ صفى الدين را بجاى آورد ولى همسرش بنام « سيتى مآنى » « 5 » توانسته است چادرى بسر كرده قاطى زنهاى ديگر بقعه را تماشا كند . او ميگويد « بر فراز مزار شيخ صفى هشت قنديل بزرگ نقره براى زينت فرو آويختهاند . در قسمت جلوى صندوقچهء مزار نيز دريچهء كوچكى است كه فقط يكنفر ميتواند خم گشته از آنجا به داخل ضريح وارد شود ولى هرگز كسى جز شاه از اين دريچه نميگذرد و او نيز در مواقع خاصى كه بخواهد با جد بزرگ خود راز و نياز كند از آنجا خود را بمزار وى مىرساند . دريچههاى كوچك ديگر مسجد همگى يك پارچه از طلاى ناب ساخته شده و
--> ( 1 ) - منظور تاورينه مقبرهء شاه اسماعيل بزرگ است . ( 2 ) - مراد از مسجد تبريز همان مسجد كبود تبريز است . ( 3 ) - سفرنامهء تاورينه . ترجمهء ابو تراب نورى . محرم 1331 . ( 4 ) - Pietro Dellavalle . ( 5 ) - Sitti Maani .