بابا صفرى

175

اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )

تأسف بايد گفت كه چون عمارات مسكونى آن همواره با خشت و گل ساخته ميشده در مقابل هواى مرطوب تاب مقاومت نياورده پايدار نمانده‌اند و حوادث و اتفاقات تاريخى ، مثل هجوم اقوام شمالى خزر ، عربها ، گرجىها ، مغول و تاتار و نيز كشمكشهاى محلى عامل ديگرى بر ويرانى آنها شده‌اند چنان كه عوارض طبيعى از قبيل زمين‌لرزه هاى شديد و سيل و نظاير آنها هم گاه و بيگاه عمارات اردبيل را با خاك يكسان نموده و سبب گشته‌اند كه امروز حتى بناهاى بزرگى كه مربوط به دو سه قرن پيش باشد كمتر به چشم بخورد . كسانى كه دربارهء اين شهر بررسىهائى كرده‌اند طبعا مثل دكتر « كريستن ويلسن » مؤلف تاريخ صنايع ايران معتقد شده‌اند كه « تپه‌هاى ما قبل تاريخ در اطراف اردبيل » زياد است ولى « هنوز اكتشافات و حفريات از روى اصول علمى نشده است » « 1 » و روزى كه اين كار صورت گيرد تاريخ آن روشن خواهد شد . آثار تاريخىايكه امروزه در برخى از نقاط ايران ديده مىشود غالبا مربوط بامور و اعتقادات دينى است و ساختمانهاى شخصى و بناهائى كه در آنها رنگ مذهب و روح خيرات اجتماعى نباشد بندرت در عرصهء پهناور اين ملك ديده مىشود . تعداد اين آثار نيز هرچه بزمانهاى قديم مربوط باشد كمتر است مثلا از معابد باستانى جز در چند نقطه اثرى باقى نمانده و از آتشكده‌هاى ايرانيان قبل از اسلام به غير از اندى خرابه نشانه‌اى موجود نميباشد . در اردبيل نيز ، كه مركز نشوونما و دعوتهاى اوليهء آئين زردشت بوده است ، معبدى و يا بنائى از آن دين باقى نمانده ولى در بعضى از نقاط ، منجمله دامنه‌هاى كوه سبلان و نيز در خود شهر آتشكده‌هائى بوده است كه با رواج اسلام عموما از بين رفته و جز قريهء آتشگاه حتى نامهاى آنها نيز عوض شده است . آتشگاه ، كه بين مردم بنام « آغ امام » يا « آقا امام » معروف است ، يكى از قراء دامنهء سبلان مىباشد . محل آتشكدهء قديمى در كنار دهكده قرار دارد و برجاى مرتفعى است و امروزه مسجدى بر روى آن موجود است و به صورت زيارتگاهى مىباشد . نظير اين آتشكده در دهستانهاى دامنه‌هاى سبلان زياد است .

--> ( 1 ) - تاريخ صنايع ايران . دكتر كريستن ويلسن . ترجمهء فريار .