محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
500
آثار عجم ( فارسى )
مرا به تجربه معلوم شد در آخر حال * كه قدر مرد به علم است و قدر علم به مال غرض ، تصنيفات جناب علّامه ، لاتحصى است ؛ از آن جمله : دو رساله در اثبات واجب تعالى ؛ ديگر ، حاشيهء قديم و حاشيهء جديد بر شرح تجريد « 1 » ؛ ديگر ، شرح هياكل ؛ حاشيهء تهذيب منطق ؛ حاشيه بر شرح مطالع « 2 » ؛ حاشيه بر شرح عضدى ؛ حاشيه بر كتاب محاكمات ؛ حاشيهء حكمة العين ؛ ديگر ، انموذج العلوم ؛ رسالهء زوراء مع حاشيه ، رساله در تعريف علم كلام ؛ حاشيه بر شرح چغمينى « 3 » ؛ حاشيه بر شرح شمسيه « 4 » ؛ شرح خطبهء طوالع ؛ تفسير بعض از سورهها و بعض آيات قرآنى ؛ رساله در حلّ مغلطهء مشهور به جذر اصم « 5 » ؛ شرح رسالهء نصريّه ؛ رسالهء قلميّه . اينها همه به عربى نوشته شده است . به فارسى نيز تأليفات دارد ؛ از جمله : كتاب اخلاق جلالى ، رسالهء تهليليه ؛ رساله در جبر و اختيار ، رساله در خواص حروف ، رساله صيحه و صدا ، نور الهدايه و غير ذلك . چنانچه بخواهيم همه را نام بريم ، اين كتاب را گنجايش نيست . وفات علّامه - رحمة اللّه عليه - در سنهء نهصد و هشت هجرى اتفاق افتاده ؛ قبرش در دوّان مذكور است - كه ذكرش گذشت - و متجاوز از هشتاد سال عمر فرموده بوده ؛ و از اشعار فارسى اوست : اى مصحف آيات الهى ، رويت * وى سلسلهء اهل ولايت ، مويت سرچشمهء زندگى ، لب دلجويت * محراب نماز عارفان ، ابرويت نقشه كازرون
--> ( 1 ) . تجريد از خواجه نصير الدّين طوسى است ؛ و شروح متعدّده بر آن نوشتهاند ؛ و در اينجا مراد شرح قوشجى مىباشد كه علامهء مذكور ، بر آن حاشيه نوشته [ است ] . ( 2 ) . شرح مطالع در علم منطق ، از قطب الدّين رازى است . ( 3 ) . چغمينى كتابى است در هيئت . ( 4 ) . شرح شمسيه ، در علم منطق است . ( 5 ) . جذر اصم ، از مطالب علم حساب است .