همچنين [ 309 f ] به مقدار فرسنگى دور تر از آن مكان ، جايى [ است ] كه آن را سراب بهرام مىخوانند ؛ آنجا نيز صورتهاى منقوره ، بسيار است ؛ و ليكن همهء آنها محو و خراب شده كه نيز قابل ذكر نيست . پس ، از خاك ممسنى مراجعت نموده ، آمدم به شاپور و از شاپور ، چون راهى است به جانب دوّان ، دوان بدانجا رفتم ؛ روزى و شبى را در آنجا توقف نمودم . دوّان : از جمله توابع كازرون است ؛ و در سمت شمال آن به مسافت دو فرسخ ، تقريبا ؛ و آن ده ، مشتمل است بر چهار صد خانه ؛ جمعيتش تخمينا دو هزار نفر ؛ اهالى آنجا ، اكثر و اغلب شيخى مشربند ؛ زراعتشان گندم و جو [ است ] و باغستان بسيار دارد ؛ بيشتر انگور و انار است . مقبرهء علّامه دوّانى ملّا جلال ( 17 ) - قدّس سرّه - نزديك ده است ؛ بقعه‌اى دارد و صحن كوچكى ؛ قبّه‌اى بر آن بقعه افراشته و در جنب آن قبّه ، منارى است مجوّف ، به مقدار ده دوازده ذرع ، تخمينا ؛ و پلّهء آن منار ، در جوف آن است كه از آن بالا مىروند ؛ و در آن بلندى ، تمام محوّطه صحارى ، آنجا نمايان است . ملّا جلال الدّين محمّد ، علّامه دوّانى ، ابن سعد الدّين اسعد دوّانى . در بدايت ، نزد پدر خود ، علوم ادبيّه را ديده ؛ پس به شيراز آمده ، خدمت ملّا محيى الدّين انصارى « 1 » ، تلمّذ نموده ؛ همچنين از همام الدّين - صاحب شرح طوالع - اكتساب علوم دينيّه كرده ، به اندك زمانى ، صيت فضل و كمالش به اطراف عالم رسيده ؛ جماعتى كثير ، اقتباس انوار علوم ، از ضمير منيرش مىنمودند . سلاطين تراكمه ، چون امير حسن بيك « 2 » و سلطان خليل « 3 » و يعقوب بيك « 4 » ، جنابش را محترم داشته ، وجودش را مغتنم مىدانستند ؛ و اقضى القضاتى مملكت فارس را به او تفويض كرده بودند ؛ و در بعض ممالك - مانند عربستان و تبريز و غير ذلك - سفر نموده ، اموال بسيارى به دست آورده ؛ لهذا [ 310 f ] مردم در توقيرش « 5 » مىافزودند و آن جناب ، مال را اسباب ترويج علم و تزيين كمال دانسته ، در بعض از اشعار خود فرمود :

--> ( 1 ) . محى الدّين انصارى ، از اولاد سعد بن عباد و صحابى بوده است . ( 2 ) . امير حسين بيگ : ابن امير على ، از ملوك تراكمهء آق‌قوينلو است . در آذربايجان و عراقين و فارس و كرمان ، حكمرانى داشته ؛ در سنهء هشتصد و هشتاد و دو درگذشته [ است ] . ( 3 ) . سلطان خليل ، پسر حسن بيگ مذكور است ؛ با برادرش - يعقوب بيگ - جدال و جنگ كرده ، كشته شد و شش ماه سلطنت نموده [ است ] . ( 4 ) . يعقوب بيك ، برادر سلطان خليل است - كه مرقوم شد - و دوازده سال پس از پدر و برادر ، سلطنت نمود و درگذشت . ( 5 ) . توقير : بزرگ دانستن .