اول ، ص 587 ) 62 . اگرچه تاريخ تولّد شيخ در مآخذ ذكر نشده ، ولى به قرينهء گلستان ، مىتوان آن را به تقريب در حدود 606 دانست ؛ امّا اينكه مرحوم فرصت ، عمر او را 102 سال مىداند ، شايد مبتنى است بر اين بيت بوستان كه : الا اى كه عمرت به هفتاد رفت * مگر خفته بودى كه بر باد رفت كه اين استنباط ، از هر حيث اشتباه است ؛ زيرا اولا سعدى ، در اين بيت ، اشاره‌اى به خود ندارد ؛ ثانيا اگر سعدى در سال 585 متولّد شده بود ، بايد رجال آن عصر را در شعر خود نام مىبرد كه چنين نكرده است ؛ ثالثا بر اين مبنا مىبايستى 106 سال داشته باشد كه مستبعد است و رابعا سعدى در مقدمهء گلستان - كه يك سال پس از بوستان نوشته شده است - در خطاب به خود مىگويد : اى كه پنجاه رفت و در خوابى * مگر اين پنج روزه دريابى كه بسيار معقولتر است كه اساس تولّد سعدى باشد . ( ج 1 ص 590 ، جلد سوم تاريخ ادبيات صفا ) 63 . اشاراتى كه دربارهء اين گونه سفرها در شعرهاى سعدى وجود دارد ، معلوم نيست كه واقعيت داشته يا از باب تلفيق حكايات و قصص است . بنابراين استنباط اين سفرها و اعمال از اشعار او ، نمىتواند جنبهء قطعيّت داشته باشد . 64 . ملاقات شيخ با عبد القادر گيلانى ، مبناى تاريخى ندارد ؛ زيرا بنا به تحقيقات مرحوم علّامه قزوينى ( سعدىنامه ، ص 170 ) ، آنچه دولتشاه سمرقندى و به تبع او ، رضا قلى خان هدايت ، در مجمع الفصحا نوشته‌اند . از جمله محالات و ممتنعات است ؛ زيرا عبد القادر گيلانى ، در ماه ربيع الثانى سنهء 561 وفات يافته است كه اگر هم شيخ سعدى 120 سال عمر كرده بود ، ولادتش پس از مرگ عبد القادر گيلانى مىشد . 65 . ر ك : فارسنامهء ناصرى ، ص 1201 ، چاپ امير كبير . 66 . « . . . در حدود 1180 و اند . . . كريم خان زند ، عمارتى ملوكانه در جوار قبر خواجه ساخته ، سقف ايوان را بر چهار ستون سنگ يكپارچه به ارتفاع پنج ذرع گذاشته و از دو جانب ايوان ، هشت حجرهء وسيع از آجر و گچ ساخته ، صحنى بزرگ به سه ديوار حصار و طاقنماى آجرى براى آن عمارت گرفته و بر قبر و مزار خواجه ، سنگ مرمرى به دو ذرع و چاركى درازا و سه چهار يك پهنا انداخته است . . . به فرمودهء حاجى معتمد الدّوله شاهزاده فرهاد ميرزا ، در سال 1295 ، معجرى از