[ است ] . بعضى نوشته‌اند : هفت دروازه و هفت شهر بنياد كرده و مستحفظين چند گذاشته كه حافظ راهها باشند ؛ در يكى از آن درها ، دو ستون برپا نموده و روى آنها مجسّمه شير نر و صورت شير ماده [ 406 f ] نقش كرده ؛ و بعض صورتهاى ديگر نيز هست كه قابل ذكر نيست ، ازبس خراب شده . آثار قديمه و عجيبه در مصر مصر ، سابقا از سلطنتهاى مشهوره و معمورهء دنيا بوده و آن را به سه حصّه تقسيم كرده‌اند : مصر عليا ، مصر وسطى [ و ] مصر سفلى . و رودخانهء مشهور به نيل ، در ميان آن ولايت است كه از جنوب به شمال جارى است . و مملكت مصر را شهرهاى مشهور است كه اسامى آنها در كتب جغرافيا مضبوط است و محّسنات آنها را نيز مسطور داشته‌اند كه اين كتاب را گنجايش تفصيل نيست . و از جمله شهرهاى مصر در كنار نيل ، قريه‌اى است كه آن را گيزه « 1 » نامند و در آنجا اهرام « 2 » مشهوره اتّفاق افتاده . و آن اهرام ( 44 ) از بناهاى عجيب و غريب دنياست و اهرام چهار است ؛ بعضى گويند بيشتر است و آنها از مسافت بعيده ، به نظر مىآيد و چنان است كه گويا كوه‌پاره‌اى در صحرا باشد ؛ و يكى از آن اهرام ، الآن بيشتر آن ، در ريگ پنهان است و كلّهء آن با قدرى از پشتش پيداست ؛ ارتفاع كلّهء آن تخمينا بيست و هفت فوت « 3 » بالاى ريگ است و بلندى چانه‌اش كه پيموده‌اند ، ده فوت و شش اينچ « 4 » است و تمام درازى رؤيت و صورتش ، هيجده فوت است و اين غول‌آسا صورت ، از كمر به بالا ، صورت زنى است كه چهار دست و پاى آن ، مثل حيوان است كه بر زمين گسترده شده است ؛ از چنگال دست آن ، تا بدنش كه بر زمين پهن گرديده ، پنجاه فوت است و اين صورت عجيب ، از يك پارچه سنگ است . يكى ديگر از آن اهرام كه بزرگتر آنهاست ، چهارصد و شصت و يك فوت ارتفاع دارد و در كلّهء آن ، سطح مربّعى است كه هر ضلع آن ، سى و دو فوت است و سنگهاى عظيمه ، بالاى يكديگر كار كرده‌اند و چنان وصل نموده‌اند كه عقل حيران مىشود . [ 407 f ] ( مخفى

--> ( 1 ) . گيزه به كسر كاف فارسى و سكون ياء حطّى و فتح زاء ، هوّز است و آن را غيزه نيز گويند ؛ يعنى بجاى كاف ، غين معجمه استعمال كنند و جيزه نيز گفته‌اند كه حرف اوّل ، جيم باشد . ( 2 ) . اهرام ، جمع هرم است . ( 3 ) . فوت : معنى آن گذشت . ( 4 ) . اينچ : تفصيلش ، در متن عن‌قريب بيايد .