محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
مقدمهء مصحح 32
آثار عجم ( فارسى )
كمال رسانيد [ م ] كه مدد معاش والدين و اخوان و متعلقانم از اين رهگذر بود . . . « 1 » » فرصت در نقاشى ، بسرعت به شهرت رسيد ؛ چنان كه شعاع الملك دربارهء او مىگويد : عزم تصوير ار كند ، با كلك مويى مىكشد * نقش صد پيل دمان را بر يكى پرّ ذباب « 2 » فرصت در نقاشى سياه قلم ، شيوهء خاصى داشت و به گفتهء خودش : بسيارى از صنايع من بنده را همه كس ديده ، بلكه اروپائيها خريده و در اطاق موزهء پادشاه حاليه ، چند پرده حاضر است كه ديدهها از حيرت ، بر آنها ناظر [ است ] . . . « 3 » اما امروزه از آن تابلوها كه در منازل بزرگان قاجار بود ، نشانى در دست نيست و جز نقاشيهاى فرصت در آثار عجم و بعضى از آثار او چون درياى كبير ، از بقيه اثرى به جا نمانده است . در هيجده سالگى ، فرصت تصاويرى را از ناصر الدين شاه و شاهزادگانى چون سلطان مراد ميرزا كشيده و خلعتهاى شايان يافته بود و خود داستانهايى در اين باره دارد : « . . . وقتى تصوير ناصر الدين شاه را روى پرده كشيده بودم ، آن صورت را يكى از بزرگان از لحاظ مرحوم سلطان مراد ميرزا
--> ( 1 ) . ديوان فرصت ، زرين قلم ، ص 38 . ( 2 ) . آثار عجم ، ص 539 . ( 3 ) . ديوان فرصت ، زرين قلم ، ص 38 .