نشده ؛ مگر دو نفر داريوش نام كه به جاى سين مهمله ، شين معجمه است و آنها را فرمانرواى بابل دانسته ؛ از آن هم مجهول ما ، معلوم نگشت و مشكل ما حل نگرديد . تا از عنايات يزدانى و اتّفاقات آسمانى ، شخصى از اهالى روس « 1 » ، در شيراز به سياحت آمده ، در نيم فرسنگى شهر ، در باغى مسكن گزيده ، چند روزى توقف نمود . از بعضى استماع رفت كه علم تاريخ سلاطين قديمه را نيكو مىداند و بعض كتب معتبره در اين علم را همراه دارد . فقير به دستاويزى پاى به محضرش نهاده ، طرح الفتى به ميان آورده ، كتبش را سير نموده ؛ از آن جمله كتابى يافتم به خطّ روسى كه از زبان پهلوى و يونانى و غير هما ترجمه كرده بودند و اسامى سلاطين عجم را كه در زمان خودشان چه نام داشته‌اند و به يونانى چه نام و به پهلوى و غيره چه نام ، همه را نوشته بودند . ترجمهء آنها را ملتمس شدم ؛ مسؤولم مقرون به اجابت گرديد و مقصودم حاصل آمد . در اينجا به قدرى كه بعد از اين ضرورت دارد ، بيان مىنمايم : تنبيه : در كتاب مذكور ، از جمله سلاطينى را كه نام برده و اسامى آنها را به هر چه در اين ازمنه شهرت دارند ، بيان كرده بود با تاريخ جلوس ايشان ، در اينجا مذكور مىداريم تا بعد از اين در ترجمهء خطّوط ميخى و پهلوى كه در عمارات تخت جمشيد و غيره است ، ما را فايده بخشد و مشكلهاى ما را حل سازد و در تاريخ جلوس آنها ، چنانچه مخالفت و مغايرتى با تاريخ اهل ايران باشد ، العهدة عليه و الله اعلم ، ما را بر صدق و كذب آنها دليلى نيست ؛ اين است [ 154 f ] : كورش « 2 » ( 6 ) : كيخسرو است پسر كامبيزز - يعنى كيكاوس - و به زبان يونانى كوروش را سيروس مىگفته‌اند . سلطنتش را از تاريخى كه بر سنگ نقش شده ، استخراج نموده‌اند ؛ 559 سال قبل از ميلاد مسيح ( ع ) بود . مدّت سلطنت او 30 سال بوده است . كامبيزز « 3 » ( 7 ) : كيكاوس است ، پسر كيخسرو ؛ به زبان يونانى او را كامبيسس

--> ( 1 ) . به حسب وسعت ، بزرگترين سلطنتى در دنياست و آن مشتمل بر يك قسمت بزرگى از اروپاست . در جام مسطور است كه وقتى كه در سمتهاى مغرب روسيه ظهر است ، در سمتهاى مشرق او قريب به نصف شب خواهد بود . و آن از جهت شمال به بحر تلج شمالى و از طرف شرق به كوههاى اورال و از طرف جنوب به بحر اسود و از غرب به بلاد عثمانيه محدود است . ( 2 ) . به كاف عربى و بر وزن خروش است - كه مذكور شد - و بعض جاها به جاى شين معجمه ، سين مهمله استعمال كرده‌اند و در تاريخ ايران ، كيخسرو را پسر سياوش مىدانند . ( 3 ) . به كاف تازى و الف و ميم ساكنه و باء ابجد مكسوره و ياء حطّى ساكنه و زاء معجمهء مكسوره و در