( ناصر لد ) ( امير المؤمنين ) گمان فقير اين است كه اين ، النّاصر لدّين اللّه « 1 » باشد كه يكى از خلفاى بنى عبّاس است كه آنها را امير المؤمنين خطاب مىكرده‌اند ؛ و اين خليفه تا سنهء 622 هجرى خلافت كرده . بالجمله ، [ 99 f ] داخل كه مىشوند بالاى سردر دويم . نيز خطوطى بر سنگ منقوش است به خطّ ثلث جلى ؛ به همان وضعى كه در نقشه نوشته شده ؛ همه درست خوانده نمىشود الّا اينكه بعض از كلماتش باقى است ؛ مثل ( اتابك ) ؛ همچنين مثل ( بكر ) . گمانم اين است كه آن اتابك ابو بكر بن سعد بن زنگى باشد كه در فارس سلطنت داشته و درجهء او از اتابكان ديگر عاليتر بوده . مساجد و مدارس خراب شدهء شيراز را مرمّت كرده و در 659 ، دولتش سپرى شد . شيخ مصلح الدّين سعدى شيرازى - عليه الرّحمه - نيز در عصر او بوده و او را مدح گفته است . غرض : بر ديوار كرياس آن مسجد ، به طرف دست چپ نيز به خطّ جلّى ، تاريخى است به وضعى كه در حاشيه مرقوم افتاده « 2 » - و اين تاريخ زمان مرمّت آنجاست كه سنهء 652 هجرى بوده است . پس چنين استنباط مىگردد كه معبد مذكور را بعض اتابكان فارس - مثل سعد بن زنگى « 3 » - در زمان خلافت « ناصر لدين اللّه » مرمّت نموده ، محرابى بر آن افزوده و نام خليفه را در آنجا نقش كرده باشد ؛ چو [ ن ] كه اكثر اين سلاطين ، خلفا را اطاعت داشته‌اند و پس از چندى ، ثانيا ابو بكر بن سعد « 4 » ، آن را عمارت و مرمّت كرده باشد ؛ به تاريخى كه مذكور و مسطور گرديد ؛ اللّه هو العالم بحقايق الامور .

--> ( 1 ) . اسمش احمد بوده و آن پسر المستضىء بنور اللّه است . مدّت خلافتش 47 سال بوده ؛ گويند كارهايش بسيار منظّم و شبها بنفسه در كوچه‌ها و محلّه‌هاى بغداد مىگشته . مدارس و مساجد بسيار بنا نهاده ؛ و ظهور چنگيز خان در عصر خلافت اين خليفه بوده است . ( 2 ) . تاريخى كه بر ديوار است ، به اين رقم نوشته شده : فى رمضان سنهء اثنى و خمسين و ستمأئه . ( 3 ) . پنجمين از اتابكان است . مسجد جامع جديد شيراز را او بنا كرده ، در سنهء 614 هجرى ؛ با سلطان جلال الدّين خوارزمشاه محاربه نموده ؛ شيخ سعدى شيرازى ، تخلّص [ خود ] را نسبت به او داده . مدّت حكمرانيش 29 سال بوده ؛ وفاتش سنهء 623 . ( 4 ) . سى و شش سال سلطنت كرده و در سنهء 659 وفات يافت .