6 . رساله در موسيقى و نسبتى كه ميان آن و علم طب است ، به عربى « 1 » . دانش‌اندوزى فرصت : فرصت ، در تمام دوران حيات خود ، به تعليم و تعلم اشتغال داشت و دقيقه‌اى از دانش‌اندوزى باز نايستاد و به قول خودش : « از آغاز بلوغ الى ما شاء الله ، همواره عارج معارج تعليم و تعلم بود . . . » « 2 » . تحصيلات خود را در شيراز و در مكتب و محضر پدر و بزرگانى چون شيخ مفيد ، داور ، آقا ميرزا ابو الحسن دستغيب ، سيد جمال الدين اسدآبادى و بسيارى از دانايان و خردمندان ايرانى و بيگانه و در رشته‌ها و فنون مختلف ، به انجام رسانيد . خود او در دبستان الفرصه ، خاطرات نخستين روزهاى كسب علم را چنين باز مىگويد : « . . . پس به سن شش سالگى ، به حكم پدر ، به خدمت معلّم شتافتم . معلّم فرمود : بگو « هو الفتّاح العليم » . گفتم : « بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » . . . باز فرمود : « اول كارها به نام خدا » . گفتم : « پس مبارك بود چو فرّهما » . خنديد و گفت چرا آنچه من مىگويم ، نمىگويى ؟ عرض كردم : اينها را سابق از اطفال شنيده‌ام و به حفظ دارم ، از اصل مقصود بيان فرمائيد و از حروفم آگاه نمائيد . . . شب در خدمت پدر ، آن حروف را بازگو نمودم و آفرين شنودم . . . بارى در عرض يك هفته هر چه حروف قرآنى بود . . . همه را مىشناختم و تا يك ماه ، تمام كلمات را مىتوانستم به يكديگر وصل نموده . . . پدرم بعضى از كتب ابتدايى كه به طرزى خوب و اسلوبى مرغوب

--> ( 1 ) . آثار عجم ، ص 106 و پير و جوان ، به كوشش زعيمى ، ص 8 . ( 2 ) . ديوان فرصت ، زرين قلم ، ص 503