و بخش دوم ، « ديوان اشعار فرصة الدوله » است ، كه از صفحهء 188 تا صفحهء 498 ادامه مىيابد و بخش سوم آن ، تقريظات فرصت » است كه برگرفته‌اى از منشآت وى به حساب مىآيد و از صفحهء 499 تا 544 كتاب را تشكيل مىدهد « 1 » . فرصت در بخش « احوال مؤلف » زندگينامهء خود را به نثرى ساده و روان بيان داشته است و سوانح عمر خود را - از كودكى تا سال 1332 هجرى قمرى - باز مىگويد و از وقايع مهمى چون درك محضر شيخ مفيد و حاج سياح و سيد جمال الدين اسدآبادى و وقايع مشروطيت و ناامنيهاى فارس و تأسيس معارف و عدليه در فارس سخن مىراند . در ديوان فرصت نيز ، به قول خودش : « . . . آنچه در اين ديوان ناقابل منظوم گرديده ، مسلم است كه به ايام و شهور و سنين مختلفه به سلك نظم درآمده ؛ به قول حكما ، انسان را به هر دورى ، نشئه‌اى مىدهند . . . « 2 » » ديوان فرصت كه حدود 10 هزار بيت دارد ، داراى چند بخش است : بخش اول مشتمل بر غزليات ؛ كه داراى 151 غزل مىباشد كه تا تاريخ 1333 هجرى سروده و تحرير شده است كه در ميان آنها ، غزلياتى بسيار مشهور از فرصت ديده مىشود . معاصران فرصت ، غزلسرايى او را ستوده‌اند : گفته بر نظمش نظامى و سنايى آفرين * كرده بر نثرش فراهانى به استادى خطاب در غزل بنموده تحسينش امير دهلوى * در قصايد گفته احسنتش ظهير فارياب « 3 »

--> ( 1 ) . ديوان فرصت الدوله شيرازى ، از انتشارات كتابفروشى محمودى ، تهران و ديوان فرصت با مقدمه و تصحيح على زرين‌قلم - كتابفروشى سيروس . ( 2 ) . ديوان فرصت الدوله شيرازى ، از انتشارات كتابفروشى محمودى ، تهران و ديوان فرصت با مقدمه و تصحيح على زرين‌قلم - كتابفروشى سيروس ، ص 183 . ( 3 ) . مرحوم اديب .