عبد الباقى گولپينارلى ( مترجم : توفيق سبحانى )
77
مولانا جلال الدين ( زندگانى ، فلسفه ، آثار وگزيده اى از آنها ) ( فارسى )
بعد از زمان وى جعل شده و با شجرهنامههاى ساختگى باثبات رسيده است « 1 » . فردوس خاتون ، مادر احمد خطيبى ، دختر شمس الائمه ابو بكر سرخسى است . شمس الائمه از علماى حنفى بود كه تاليفات زيادى داشت . ازدواج سلطان العلماء با دختر فردوس خاتون ، چنان كه تحسين يازيجى در مقدمهء انتقادى خود بر ترجمهء " مناقب العارفين " هم اشاره كردهاند « 2 » ، جاى بسى ترديد است . چرا كه شمس الائمه در سال 483 ه / 1090 م يا در سال 500 ه / 1106 م وفات كرده
--> - در سال 791 ه / 1390 - 1388 م ، بدان اشاره كرده و مىگويد كه قائل اين عبارت بايد شيخ حسين بن على بن يزدانيار ارموى درگذشتهء 343 ه / 944 - 943 م ، باشد : ( شد الازار ، به تصحيح و تحشيهء ميرزا محمد خان قزوينى و عباس اقبال آشتيانى ، تهران ، 1328 هجرى شمسى ، چاپخانه مجلس ، ص 514 - 512 ) اين حدس درستتر مىنمايد ، چنان كه سپهسالار نيز نسب حسام الدين را به عارفى متصل مىداند كه گفت : " امسيت كرديا و اصبحت عربيا " اما او نيز چون خود مولانا نام شيخ را بر زبان نمىآورد ( رساله ، ص 142 ) افلاكى نيز در آغاز فصل ششم ، عين عبارات ديباچهء مثنوى را نقل كرده و نسب حسام الدين را بيان داشته است ( مناقب العارفين ، ج 2 ، ص 737 ) باز بايد افزود كه منظور از كلمهء ( صديق ) در عبارات فوق ابو بكر نيست ، بلكه مقصود عارفى است كه صاحب صدق باشد . به عقيدهء صوفيان ، صديق : كسى است كه چيزى را از آنچه بر زبان مىآورد ، فرونمىگذارد ، مگر آنكه با قلب و عمل خود آن را تحقق بخشد ( التعريفات ، سيد شريف جرجانى ، مطبعهء عامره ، چاپ سنگى ، 1269 ، ص 54 ) ابن عربى نيز بتفصيل از اين مقام بحث كرده است ( فتوحات ، طبع مصر ، دار العربية الكبرى ، 1329 ، ج 2 ، ص 92 - 91 ) ( 1 ) ر ك : عمدة الطالب فى انساب آل ابى طالب ، جمال الدين بن مهنا ، نجف ، مطبعهء حيدريه ، 1337 ه / 1918 م ، ص 118 - 117 . ( 2 ) Tahsin Yazici : A ? riflerin Menkibeleri , M . E . B . Basimevi , o ? nsoz , s . LXXV - LXXVI ve notlari .