آثارى كه تاكنون به توصيف آنها پرداختيم ، مآخذ كلى و دست اول دربارهء مولانا بود . پس از آثار فوق دو اثر زير جاى مىگيرد : ( 1 ) - رسالهء سپهسالار به مناقب خداوندگار ( رسالهء فريدون بن احمد سپهسالار ) : اين اولين كتاب فارسى و منثورى است كه دربارهء مناقب مولانا به رشتهء تحرير درآمده است . مؤلف آن مجد الدين فريدون بن احمد است كه به علت شغل سپاهيگرى كه در عهد سلجوقيان داشت ، به سپهسالار معروف شده است . سپهسالار چهل سال در خدمت مولانا بوده است « 1 » . وى در سال 712 ه / 1312 م درگذشته و در جوار تربت پدر مولانا به خاك سپرده شده است . فرزند سپهسالار ، شرح احوال سلطان ولد و فرزندش اولو عارف چلبى 720 ه / 1320 م و زندگينامهء برادر و جانشين وى شمس الدين عابد چلبى 739 ه / 1338 م و حالات و احوال بعضى از خلفاى مولويه را بدين رساله افزوده است . چون او در اين تكمله شمس الدين عابد چلبى را قائم مقام مولانا معرفى مىكند ، پس بايد پيش از سال 739 ه / 1338 م نوشته شده باشد . سپهسالار ، از كليهء مآخذى كه نام برديم ، بخصوص از ابتدا نامهء سلطان ولد بهره‌مند شده ، از نقل روايات شفاهى نيز فروگذار نكرده است . اين رساله يك‌بار به همت احمد عونى قنق در سال 1938 به نام " مناقب - حضرت مولانا جلال الدين رومى " به تركى ترجمه شده و به طبع رسيده است « 2 » بار دوم به كوشش مدحت بهارى حسامى با نام " ترجمهء رسالهء سپهسالار به مناقب خداوندگار " ترجمه و منتشر شده است « 3 » .

--> ( 1 ) رساله سپهسالار ، ص 6 ( 2 ) استانبول ، 1331 ه . ق ( 3 ) استانبول ، 1331 ه . ق ( اين كتاب در سال 1319 ق در گانپور به نام : " احوال مولانا جلال الدين رومى " و خلاصهء آن در همان سال و همان شهر با نام " انموذج المناقب در احوال مولوى رومى " و بار ديگر در سال 1325 ه . ش ، به كوشش سعيد نفيسى در تهران به نام " رسالهء فريدون بن احمد سپهسالار " چاپ شده است ) - مترجم .