عبد الباقى گولپينارلى ( مترجم : توفيق سبحانى )
51
مولانا جلال الدين ( زندگانى ، فلسفه ، آثار وگزيده اى از آنها ) ( فارسى )
روميان باعث شد كه قرامانيان به خصومت با عز الدين كيكاووس برخاستند . فرزندان عز الدين در سرزمين بيزانس به آئين مسيحيان گرويده بودند . حتى يكى از آنان ملك كنستانتين نام گرفته بود . مسيحيانى كه قونيار ( يعنى قونيوى ) ناميده مىشدند ، گروهى بودند كه از اسلام برگشته بودند . اين روابط نزديك باعث اشاعهء زبان يونانى در اكثر بخشهاى آناطولى ، بخصوص در ايالات نزديك قونيه و بيزانس ، بين مسلمانان شده بود . حتى در بعضى ايالات بدان زبان تكلم مىشد . اشعار يونانى مولانا و سلطان ولد نشان مىدهد كه علماى بزرگ نيز با زبان يونانى آشنا بودهاند . اگر پابهپاى مطالب فوق اين نكات نيز در نظر گرفته شود كه مغولان هنوز جملگى دين اسلام را نپذيرفته بودند و از تعصبات اسلامى بدور بودند ، معلوم مىگردد كه علىرغم مخالفت برخى از شريعتمداران در قبال واكنشها و سخنان مولانا كه نه تنها گفتن و شنيدن آنها ، بلكه بازگوئيشان در دورههاى تعصبآميز بعدى تحملناپذير بود ، بچه دليل قاطبهء مردم به مولانا علاقهمند بودند و او را مظهر احترام مىدانستند و يكى از علل و شايد مهمترين علت توجه وزراى بزرگ و اشراف به مولانا كه در صدر آنان معين الدين پروانه ، صاحب فخر الدين و نور الدين جاجا و علم الدين قيصر قرار داشتند ، آشكار مىشود . 2 - منابع مربوط به مولانا و طريقت مولوى : بجا مىدانيم در اين بخش اطلاعاتى مختصر و مفيد دربارهء مآخذ عمدهاى كه براى تحقيق در زندگانى مادى و معنوى شاعر و حكيم بزرگ خاور زمين - مولانا - مورد استفاده قرار دادهايم ، در اختيار خوانندگان بگذاريم . غرض از تقديم بخش حاضر اين است كه پيشاپيش از سردرگمى كه ممكن است خوانندهء مستغرق در آثار مولانا در هر برخورد با نام مآخذ يا مؤلفان آنها در خود احساس كند ، جلوگيرى كرده باشيم . قبل از هر چيز ضرورتا اين نكته بايد گفته شود كه تا مآخذ اصلى موجود مورد تحقيق قرار نگيرد ، هر سخنى كه از مولانا گفته شود ، همانند باد هوا و هر