رياست كليه و تامه بر جميع تعينات وجود است و حسنات و فضائل او حدّ و نهايت ندارد . لطيفة ملكوتيه ولايت مختص به حقيقت محمديه « ص » ، گاهى مقيد به اسمى از اسماء الهيه و حدّى از حدود تجليات ذاتيه ملاحظه مىشود ؛ كه از آن تعبير به ولايت مقيدهء محمديه نموده‌اند . ولايت قمريه نيز به آن اطلاق كرده‌اند . اين ولايت اختصاص به امت محمد « ص » دارد ، لذا برخى از آن تعبير به ولايت اميهء محمديه « 1 » « ص » نموده‌اند . اين ولايت ، اگر مطلق از حدود و معرّا و مبرّا از قيود ، و جامع جميع اقسام ولايت ، و واجد جميع انحاى تجليات ذاتى ، و حائز ظهورات جميع اسماء و صفات لحاظ مىشود ، آن را ولايت « شمسيه » و ولايت « مطلقهء محمديه » مىنامند . اين مقام اختصاص به او و اولاد طاهرين او عليهم السلام ، دارد . برخى ، همين ولايت كليه را باعتبار آنكه در حضرت ختمى موجود است ، ولايت « شمسيه » و باعتبار ظهور و وجود آن در اوصياء مقربين آن حضرت ، ولايت قمريه ناميده‌اند . چون ولايت كليهء ائمه عليهم السلام ، مظهر ولايت كليهء محمديه « ص » است . كما اينكه ولايت متجلى در امت و تابعان حضرت ختمى را ولايت « نجميه » اطلاق نموده‌اند . كما اينكه بولايت مطلقه عامه و بولايت مقيده خاصه اطلاق كرده‌اند ، كما لا يخفى . برخى ولايت موجود در ائمه را ولايت قمريه و ولايت خاتم الاوصياء را ولايت شمسيه نام نهاده‌اند . حقيقت ولايت ، كلمهء طيبهء الهيه است كه اصل آن ثابت و فرع آن در سماء اطلاق است كه از آن به شجرهء مباركهء زيتونه ، كه نه شرقى و نه غربى است تعبير كرده‌اند و داراى مراتب و

--> ( 1 ) . رجوع شود بحواشى شيخنا الاستاد العلامة ، فيلسوف محقق و عارف بارع كامل ، آقا ميرزا مهدى آشتيانى « نضر الله وجهه فى النشئات العقلية و المثالية » بر شرح منظومهء سبزوارى ، چاپ ط ، 1372 ه ق ، ص 65 .