را بيان خواهيم نمود . اولياء محمديين و ائمهء طاهرين ، هم خاتم ولايت مطلقهء محمديه‌اند و هم خاتم ولايت خاصهء محمديه « ص » و هم خاتم ولايت مقيدهء محمديه‌اند . عيسى « ع » خاتم ولايت مطلقهء به معناى ولايت عامه است . محيى الدين « قده » ، خاتم ولايت مقيدهء محمديه « ص » است ، و ولايت مقيده محمديه « ص » بايد تابع ولايت مطلقهء وصيى از اوصياى حقيقت محمديه باشد . ولايت متصف باطلاق حقيقى ، ولايت حق اول است كه مقام اتصاف باسماء حسنى در مقام احديت وجود باشد . ولايت حقيقت محمديه « ص » كه تجلى حق در واحديت بصور اسماء و صفات باشد ، مظهر ولايت كليهء الهيه است ، و بحسب سعه و دائرهء ولايت ، محيط بر جميع ولايات و مقامات است . لذا ولايت او جامع بين تعريف و تشريع است . كما ذكرناه تفصيلا . ولايت حقيقت محمديه « ص » به وصف اطلاق ، متجلى در جميع مراتب ولايت انبياء و اولياء است . ظهور كامل او در عالم ، در وجود شخصى خود و مشكاة تام حضرت خاتم ولايت محمديه على « ع » است . اين ولايت ، متجلى در مظاهر اوصياء محمدى « ص » است تا بجميع اوصاف ظهور در مشكاة خاتم الاولياء حضرت مهدى موعود « ع » مىنمايد . آن حضرت ، مجمع اوصاف جميع اولياء و انبياء است . حقيقت حضرت علويه « ع » ، خاتم ولايت مطلقه است . و اين منافات ندارد كه خاتم ولايت مطلقه ، مهدى موعود « ع » در آخر زمان باشد ، چون جميع ائمه بحسب اصل وجود و باطن ذات و مقام ولايت متحد بالذاتند و اختلاف آنها بشئون و ظهورات است . اطلاق ختميت بجميع ائمهء اثنا عشر صحيح است ، و ليكن خاتم آنها حضرت قطب الاقطاب مهدى موعود روحى فداه اولى به اين منصب مىباشند . « 1 »

--> ( 1 ) . به يك معنى ، خاتم ولايت مقيده به كسى مىگويند كه افضل از او در امت اسلامى نباشد ؛ اگر چه اوصياء محمديين افضل از او مىباشند . خاتم ولايت مطلقه ، در بين ائمه به كسى اطلاق مىنمايند كه در بين ائمه از او افضل نباشد ، مثل حضرت امير كه بحسب باطن ولايت افضل از ديگران است .