خلق را موجودات مترتبهء در قوس نزول مىدانند و از طريق اسماء حق ، استدلال بوجود حقايق ، و همچنين از حقايق خارجى استدلال بر وجود اسماء و صفات حق نمىكنند . ولى شرايع الهيه خصوصا شرع اسلام و بالاخص مذهب تشيع و ائمهء اثنا عشر عليهم السلام ، به اين معنى اهتمام زيادى ورزيده‌اند و رابط بين حق و خلق را اسماء و صفات دانسته‌اند . كما هو المشاهد من الأدعية و الاوراد الواردة عن الائمة الاثنا عشر . در قرآن مجيد ، هميشه روابط حق با اسماء مناسب با خلق ذكر شده است : « أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى » . عرفاى اسلامى در اين امر نظير ساير معارف از كتاب و سنت تبعيت كرده‌اند . كما هو الواضح عند المتدرب في الاخبار و الآثار . تذنيب فيه تحقيق شأن نبى صلوات اللّه عليه ، در جميع نشئات وجودى و عوالم امرى و خلقى ، حفظ حدود و اقامهء عدل ، و منع از خروج اشياء و حقايق از حد اعتدال است . در مقام واحديت و حضرت اسماء و صفات ، هر اسمى مقتضى اظهار و ابراز كمال مكنون در حد خود مىباشد . اسم رحمان ، مقتضى رحمت است على اطلاق . و همچنين ساير اسماء جماليه و جلاليه ، طالب ظهور در مظاهر مناسب خود مىباشند . اسماء قهريه و جلاليه بنحو اطلاق ، طالب بروز مقتضيات مكنون در ذات و حقيقت خود مىباشند . حقيقت محمديه ، باعتبار اتحاد با اسم اللّه و اسم اعظم ، جامع جميع اسماء الهيه از جلاليه و جماليه است . اين اسم ، به مقتضاى عدل الهى ، چون در حد اعتدال از جامعيت نسبت باسماء واقع شده است ، حاكم بر جميع اسماء است ، و از حكومت آن بر اسماء يك نحوهء اعتدال در اسماء الهيه محقق شد . فعدل الامر الالهى و جرت سنّة اللّه التى لا تبديل لها .

--> رجوع شود به مقدمه محققانهء استاد دانشمند بارع و محقق ، جامع معقول و منقول ، آقاى ميرزا جلال الدين همايى « مد ظله » ، استاد دانشگاه طهران بر كتاب مصباح الهدايهء عز الدين محمود كاشى .