سيد جلال الدين آشتيانى
734
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
تجلى در اولياء محمديين تجلى حق به تمام اسماء و صفات است ، و ائمهء معصومين نظير حضرت ختمى مظهر تجلى ذاتى حقند ، نه اسمائى و صفاتى . خصوصياتى را كه حضرت مهدى موعود دارا است در كسى نيست . مبدا ظهور خاتم انبياء به صورت اولياء و ائمه عليهم السلام ، از حضرت على مرتضى شروع مىشود و به حضرت مهدى ختم مىگردد . ظهور اين كمالات كه خاص حضرت مهدى است ، در زمان رسالت حضرت ختمى ممكن نبوده است ، و بايد اين كمالات و خصائص وجودى در مظهر و مجلاى خاتم الاولياء كه يكى از حسنات حضرت ختمى است ظهور نمايد . شيخ سعد الدين حموى ، و عارف شبسترى ، محقق لاهيجى شارح گلشن راز ، در اين باب تصريح كردهاند : « لن يخرج المهدى حتى يسمع من شراك نعله اسرار التوحيد » . خاتم ولايت مطلقهء محمديه ، چون مظهر اسم اعظم و عدل و ماحى ظلم و جور است ، حضرت رسالت پناه گفته است : « يملأ اللّه به الارض عدلا و قسطا بعد ما ملئت ظلما و جورا » . آن حضرت از غايت علو مقام و بلندى مرتبه در همهء حقايق سريان دارد . لذا شيخ عارف كامل شبسترى « قده » فرمود : « از او عالم شود پرامن و ايمان * جماد و جانور يابد از او جان » از حضرت خاتم ولايت محمديّه تعبير خليفة اللّه شده و حضرت رسول فرموده است « ان للّه خليفة يملأ الله به الارض قسطا و عدلا » در روايت ديگر نقل شده است . « اذ رأيتم رايات المسوم من ارض خراسان فأتوها و لو جثوا فان فيها خليفة الله مهديين » ، لذا قونوى در فكوك گفته است : مهدى عليه السلام از همان مشربى حضرت ختمى مقام بلا وسطه ، اخذ مىنمود مستفيد است . نظر بهآنكه آن حضرت ، مظهر ولايت مطلقه است ، وجه حقيقت حق با كمال اطلاق در او ظاهر شود ، و از تجلى اطلاقى حق كه اختصاص به او دارد ، عالم دنيا عالم انسانيت گردد و كمال حقيقت انسانى در او جلوه و ظهور نمايد .