سيد جلال الدين آشتيانى
655
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
كتب و مسفورات خود ذكر كردهاند . اين خطبه از حيث سند قابل خدشه است ، ولى مدلول آن اگر اين خطبه از حضرت مولى هم نباشد ، در كمال صحت و اتقان است ، و متعاضد است به روايات ديگرى كه داراى مضامين بلندتر و كاملتر از مدلول اين روايت مىباشد . علاوه بر اين روايات ، عقل صريح حكم مىكند بر اينكه انسان كامل بواسطهء استعداد تام ، قدرت سير در مراتب ملكوت و ظهور در شرار عالم وجود را دارا مىباشد . مأخذ مختار عرفاى اسلامى همين روايات است . نبايد توقع داشت كسانى كه عمر خود را صرف تحقيق مسائل كلامى و فقهى و مبانى اصولى كردهاند ، و حول اين قبيل از مسائل عاليه نگشتهاند ، اين قسم از مبانى را تصديق كنند ؛ چون فهم اين قبيل از روايات در نهايت غموض است . لذا در بين قدماى از روات اخبار اهل بيت عليهم السلام ، و اقدمين از حاملان اخبار شيعه « رضوان اللّه عليهم » ، كسانى هستند كه بواسطهء نقل پارهاى از احاديث در شأن ائمه « ع » كه داراى مضمون بلندى بوده است ، مرمى بغلوّ شدهاند . قميون از قدماى محدثان اماميه ، جماعت زيادى را رمى بغلوّ كردهاند ، و بعدها متأخرين از اهل رجال و اعاظم از اهل درايه و حديث ، آنها را از تقات شمردهاند و رمى بعضى از قميون را بغلو ، ناشى از قصور دانستهاند . در بين متأخرين از علماى اماميه « كثر اللّه تعالى امثالهم » ، محدث متبحر و فقيه عاليقدر ، آخوند ملا محمد باقر مجلسى اصفهانى « اعلى اللّه مقامه و شكر اللّه سعيه و ضاعف اجره » و اتباع او از كسانى هستند كه روايات زيادى را بواسطهء اشتمال بر اين قبيل از مضامين دور از اعتبار مىدانند . « 1 » انكار اين قبيل از روايات باعتبار مضمون و مدلول ، انكار فضائل اهل بيت
--> ( 1 ) . در اينكه مرحوم مجلسى « رضى اللّه عنه » ، از اعاظم علماى اماميه در فن شريف حديث و روايت و فقه است ، شكى نيست . اين مرد بزرگ تمام اوقات عمر خود را صرف مطالعه و تحقيق كرده است ، به اين پركارى كمتر كسى را در بين ارباب علوم مىتوان سراغ كرد ، ولى بر خلاف پدرش مجلسى اول در علوم عقلى چندان وارد نيست ، و ذوق درك عقليات را ندارد . كار را به جائى رسانده است كه قول به تجرّد نفوس را انكار كرده است و از اين هم بالاتر رفته و قول به تجرد ما سوى الله كفر مىداند .