سيد جلال الدين آشتيانى
59
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
دارد ، كه بسيار محققانه است . خواجه عبد اللّه انصارى نيز از بزرگترين عرفاى اسلامى و از اكابر فن تصوف و عرفان است . شرح حال و بيان آثار او خود محتاج به شرح و بسط ديگرى است كه از عهده اين مقدمه خارج است . سربسته مىگوئيم : خواجه از عناصر بزرگ و عظيمالشان عالم اسلام و از عجائب دوران بشمار مىرود . منازل السائرين از حيث ايجاز و اشتمال بر عالىترين حقايق عرفانى بعد از كلمات مأثور از اولياء محمديين ( عليهم السلام ) داراى منزلتى خاص است . ملا عبد الرزاق در سال 735 ه ق ، چهره بنقاب خاك كشيد و قيصرى در سال 751 ه ق ، دار فانى را وداع گفته است . تولد انصارى بايد در اوائل قرن چهارم اتفاق افتاده باشد . بهترين تأليف و نفيسترين تصنيف قيصرى ، همان مقدمه و شرح او بر فصوص الحكم است . شرحى نيز بر « تائيه » عارف و صوفى محقق و بزرگوار ابن فارض مصرى قدس الله روحه ، نوشته است . قيصرى اين شرح را بر فصوص ، گويا زمان قرائت فصوص نزد استاد بزرگ خود عبد الرزاق « 1 » كاشانى نوشته است . ظاهرا تقريرات استاد را ضبط مىنموده و به صورت شرح در آورده است . موارد زيادى از شرح او مأخوذ از شرح استاد است . ما اين موارد را در شرح خود بر فصوص معلوم كردهايم و همچنين قسمتهايى را كه از شرح قونيوى استفاده نموده است . قيصرى چون شرح خود را بعد از مطالعه آثار نفيس و كامل صدر الدين قونيوى و شرح كامل استاد خود كاشانى نوشته است و از مزايا و دقايق شرح كاشانى استفاده كرده است ، قهرا مزايا و خواص اين شرح را در بر دارد . شرح قيصرى ساليان متمادى جزء كتب درسى اين علم بوده است . ما اين شرح را بر اين مقدمه بدان منظور نوشتيم ، كه فهم كثيرى از مطالب
--> ( 1 ) . بر اين معنى خود در مقدمهء فصوص اشاره نموده است . اساتيد فن تصوف در بين شروح اين شرح را تدريس مىنمودند . اين شرح تا اين اواخر تدريس مىشده است ولى فعلا حوزهء عرفان و تصوف رنگ و بوئى ندارد . اميدواريم كه در اثر توجه فضلا فلسفه و عرفان ترويج شود .