سيد جلال الدين آشتيانى
60
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
موجود در فصوص مبتنى به مسائلى است كه قيصرى در اين مقدمه بيان كرده است و بدون احاطه به يك قسمت از مسائل مهم عرفانى ، فهم مطالب فصوص امكان ندارد . اين مقدمه را قيصرى به همين جهت بر شرح خود نوشته است . محصلان اين علم ، قبل از فصوص ، يا همين مقدمه را نزد استاد ماهر قرائت مىنمودند و يا كتب تحقيقى ديگر مثل تمهيد القواعد ابن تركه را مىخواندند و سپس شروع به قرائت فصوص مىنمودند . مزيت فصوص بر ساير كتب تحقيقى عرفان ، اين است كه در فصوص مسائل مهم تصوف تطبيق با آيات كتاب و مأثورات نبوى شده است . اين خصوصيت ، اختصاص بفصوص دارد . ما در مقدمهء خود بر شرح فصوص ، مفصل در اين قسمت بحث كردهايم . مقدمهء قيصرى بر فصوص ، با اينكه مسائل عرفانى را بطور اختصار در بر دارد ، ولى مشتمل است بر مسائل تحقيقى و نفيس عرفان كه برخى از آن مسائل خود از غوامض بشمار مىرود . ما مشكلات اين مقدمه را كه به حق احتياج بتوضيح و تحقيق دارد ، مشروحا بيان كردهايم و مسائل مهمى را كه از نظر قيصرى افتاده است ، در اين شرح ذكر كردهايم . اين شرح حاوى مهمترين مسائل تصوف و عرفان است . نگارنده در شرح و بيان و تحقيق در مطالب غامض و مشكل ، بكتب معتبره اين فن مراجعه نمودهام . به عقيدهء حقير ، كتب قونيوى نافعتر و تحقيقىتر از جميع كتبى است كه در بيان و تشريح مبانى عرفانى و تحقيقات كلمات محيى الدين نوشته شده است . مفتاح الغيب « 1 » قونيوى و نفحات و تفسير فاتحه بيشتر از ساير كتب ، مورد استفادهء حقير در شرح بر اين مقدمه واقع شد . ما در شرح خود بر فصوص غير از شرح كاشانى و قيصرى بيشتر از فتوحات مكيه شيخ اكبر ، استفاده نمودهايم . فتوحات مكيه ، منبع تفصيلى افكار
--> ( 1 ) . مفتاح الغيب را عارف محقق ، حمزه فنارى حنفى ، « محمد بن حمزة بن محمد العثمانى الروسالى » كه علاوه بر علوم باطنى در علوم ظاهرى نيز متبحر و مدتها قاضىالقضات بيروت و قسطنطنيه « مملكت قرمانيه » بوده است ، شرح كرده است .