استحضار ، گاهى باعتبار ظهور و بطون ، و شهود اسماء ظاهر و باطن و مقام اخفاى نفس است . تحقق و حصول اين استحضارات ، علت مشاهدهء رحمان و منشأ تحقق حقايق ايمان است . نهايت مراتب قلوب ، قلب احدى جمعى نقى احمدى است كه بيان خواهد شد . بطن هفتم : شارح مفتاح ، حمزه فنارى ، تبعا للشيخ الكبير « القونيوى » ، و شارح فرغانى « قدس سرهما » در مقام بيان نهايت بطون و مراتب وجود انسان گفته است : « و من حيث حضرت احدية جمع الجمع للكل ، متوحدة العين ، بطن سابع و لا ينفتح شمة منه الا لصاحب الارث المحمدى فانه له خاصة » « 1 » . بطون سابق بر اين بطن ، مقام و مرتبهء تجليات و ظهورات اسمايى بود . اين مقام مرتبهء تجلى ذاتى حق است ، كه احدى از آن نصيب ندارد و اختصاص به حقيقت محمديه « ص » و اهل بيت او « ع » دارد . تقرير اين بطن و نحوهء تعين آن از مقام احديت وجود ، اين است : سالك بعد از رسيدن بمقام مظهريت اسم ظاهر و باطن ، و نيل به مظهريت اسماء كليهء الهى ، و مجلائيت نسبت به برزخيت ثانيه و تعين ثانى و مقام واحديت و مقام جمع وجود ، هنوز مظهر تجلى ذات حق و مقام احديت وجود و جمع الجمع و حقيقة الحقائق و برزخيت اولى نشده است ؛ در حالتى كه نيل به اين مقام امكان دارد ، مقام احديت برزخ و واسطه بين غيب هويت « ذات و عنقاء مغرب و مقام غيب الغيوب » و مقام واحديت و تعين ثانى است . مقام احديت ، مقام جمع الجمع ، و واحديت ، مقام جمع است . از اجتماع اسماء ذاتيه در مقام احدى و اسماء كليهء در مقام واحدى كه اقتضاء ظهور و مظهرى را دارند ، حقيقتى متعين و ظاهر مىشود كه از آن تعبير به صورت برزخ اول و تعين اول مىنمايند . بنا بر اين ، مقام واحديت و اسماء و صفات و اعيان ثابته ، ظهور و جلوه و تعين اين صورتند كه از آن تعبير به تمام حقيقت

--> كه در تحقيق مراتب بطون سبعه رساله‌يى مستقل تأليف كنيم . ( 1 ) . مفتاح الغيب چاپ سنگى ، ط 1323 ه ق ، ص 6 - 2 . در اقسام تناكح بيان نموديم كه اول نكاح واقع در عالم غيب اين نكاح است . نتيجهء آن قلب صافى حقيقت محمديه « ص » است .