بديع الزمان فروزانفر

21

زندگانى مولانا ( فارسى )

وى و نشستن پسرش علاء الدين داود شاه بجاى او و تسلط علاء الدين كيقباد سلجوقى بر ارزنگان سخن مىراند و چون علاء الدين بعد از پدر بتخت نشسته و زندگانى بهرام شاه نيز از روى تاريخ ابن بىبى « 1 » تا سال 616 كه عز الدين كيكاوس بن كيخسرو سلجوقى دختر وى را بزنى گرفت مسلم است ، پس ملك ارزنگان كه ابن الاثير از وفات او در حوادث سنهء 622 خبر مىدهد همين فخر الدين بهرام شاه خواهد بود . آغاز شهريارى او نيز اگرچه از روى تحقيق در دست نيست ولى چون وى بنص ابن الاثير شصت سال متجاوز سلطنت كرده و وفاتش به سال 622 بوده مىتوان گفت كه در حدود سنهء 560 به پادشاهى نشسته است . بهرام شاه پادشاهى كريم و دانش دوست بود « و بظلف نفس و حسن سيرت و علوّ همت و نقاء جيب و طهارت ذيل و فرط مرحمت و شفقت فريد و وحيد جهان بود و در ايام پادشاهى او در ارزنجان هيچ سور و ماتم واقع نشدى كه از مطبخ او آنجا برگ و نوا نبودى يا خود تشريف حضور نفرمودى و در موسم دى كه جبال و برارى را غلائل و حواصل از انعام عام در بر افكندندى فرمودى كه حبوب را بگردون در كوه و هامون بردندى و پاشيدندى تا طيور و وحوش را از آن طعمه مرتب بودى . كتاب مخزن الاسرار را نظامى گنجوى بنام او كرد و به خدمتش تحفه فرستاد و پنج هزار دينار و پنج سر استر رهوار جائزه فرمود » « 2 » و حكيم نظامى « 3 » در ستايش وى گويد : خضر سكندرمنش چشمه راى * قطب رصد بند مجسطى گشاى شاه فلك تاج سليمان نگين * مفخر آفاق ملك فخر دين

--> ( 1 ) - مختصر تاريخ ابن بىبى ( صفحه 67 - 72 ) . ( 2 ) - مختصر تاريخ ابن بىبى ( صفحهء 21 - 22 ) . ( 3 ) - حكيم نظامى الياس بن يوسف بن زكى مؤيد كه به قوىترين احتمال ما بين ( سنهء 535 - 540 ) متولد شده و در فاصله ( 597 - 603 ) وفات يافته از بزرگترين شعراء داستان‌سراى ايرانست و خمسه او را كه به پنج گنج موسوم است در فن و روش خود نظير نتوان يافت و چون مخزن الاسرار را بنام اين بهرام شاه بنظم آورده و او نيز در حدود ( 560 ) به سلطنت رسيده پس اين اشعار كه در بعضى نسخ مخزن الاسرار بدين صورت آمده : بود حقيقت بشمار درست * بيست و چهارم ز ربيع نخست از گه هجرت شده تا اين زمان * پانصد و پنجاه و دو افزون بر آن درست نيست و اگر انتساب اين ابيات به نظامى صحيح باشد نسخهء ديگر كه ( پانصد و پنجاه و نه ) بجاى ( پانصد و پنجاه و دو ) افاده مىكند بصواب نزديكتر خواهد بود .