سعيد نفيسى

47

زندگينامه عطار نيشابورى ( فارسى )

ولد پدر جلال الدين مولوى را هم از مريدان او دانسته‌اند و سرانجام در موقع هجوم مغول بر خوارزم در 10 جمادى الاولى 618 در جهاد كشته شد و در باب جنگ او و اصحابش با مغولان و خراب شدن خوارزم و كشته شدن وى داستانى به زبان تركى جغتائى نوشته‌اند و نيز كتابى به زبان فارسى در احوال وى به نام تحفة الفقراء فى سيرة نجم الدين كبرى نوشته‌اند . نجم الدين كبرى مؤلفات بسيار در مسائل مختلف تصوف دارد كه بيشتر آنها را به زبان تازى نوشته از آن جمله : اصول العشره كه به زبان تركى شرحى بر آن نوشته‌اند ، رسالة فى السلوك يا رسالة فى علم السلوك ، رسالة الطرق يا رسالة فى الطرق ، طوالع التنوير ، فواتح الجمال به زبان فارسى ، لؤمة اللائم يا الخائف الهائم من لؤمة اللائم ، هداية الطالبين ، شرح السنة و المصالح تفسير به نام عين الحيات ، رساله‌اى در طريقهء شطار كه عبد الغفور لارى آن را شرح كرده است و نيز بعضى رباعيات فارسى به او نسبت داده‌اند كه در انتساب برخى از آنها ترديد است . اصول تصوف نجم الدين كبرى حد فاصلى است ميان اصول كسانى كه پيش از او بوده‌اند يعنى اصول متصوفهء قرن چهارم و پنجم خراسان و اصول مشايخى كه پس از او آمده‌اند مانند صدر الدين قونيوى و فخر الدين عراقى و ديگران و وى نيز مانند متصوفهء ديگر به مراحل سلوك براى وصول به عرفان اهميت بسيار مىدهد ولى به شهود و كشف نيز معتقد است . عطار خود در مقدمهء تذكرة الاولياء جائى كه سبب تاليف كتاب را بيان مىكند « 1 » مىگويد : « و من يك روز پيش امام مجد الدين خوارزمى درآمدم ، او را ديدم كه مىگريست . گفتم : خير است ؟ گفت : زهى سپاه‌سالاران كه در اين امت بوده‌اند ، به مثابه انبيا عليهم السلام ، كه علماء امتى كانبياء بنى اسرائيل . پس گفت : از

--> ( 1 ) - چاپ ليدن ج 1 ص 6