و مراد از شمع ، سوزش و التهاب « 1 » عشق اوست كه در قلب است ؛ كه گويا معشوق ، شمعى است ، و عشق ، حرارت شمع ، و عاشق بيچاره ، پروانه‌اى است كه مدام در گرد شمع است ، و حرارت شمع ، مانع است « 2 » پروانه را از وصول به معشوق « 3 » . و به مفاد ما قيل : « العشق نار يحرق ما سوى محبة المحبوب » ، جلوه‌ى معشوق آخرالامر عاشق بيچاره را خواهد سوخت . كما قيل : « عشق آن شعله است كو چون برفروخت * هرچه جز معشوق ديد او را بسوخت » كلام امام است : « فى الدنيا يحرق قلوب العاشقين و فى الآخرة جلود الفاسقين » . و شاهد و ساقى حقّ است ، اما بايد انسان در مقام محبوب از جان ، سير ، و مثل « 4 » ميّت بين دو دست غسّال باشد ، و از عين جان بگويد : « ما سيه‌گليمان را جز بلا نمىشايد « 5 » * بر دل بهايى ريز هر بلا كه بتوانى » چه از باب « 6 » آنكه « البلاء للولاء » ، حق تعالى مىفرمايد : « وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ » . تفكر رفتن از باطل سوى حق معلوم است كه دو فكر است : اصطلاحى و لغوى . اما فكر مصطلح ، حركت ذهن است از مطالب به سوى مبادى ، و از مبادى به سوى مراد . چنان كه گويى در تعريف فكر كه : « ترتيب امور معلومة لينل المجهول » . و

--> ( 1 ) . شا : ( شمع . . . التهاب ) را ندارد . ( 2 ) . شا : ( پروانه‌اى . . . مانع است ) را ندارد . ( 3 ) . شا : معشوق مانع ( 4 ) . پا : ( از جان سير و مثل ) را ندارد . ( 5 ) . شا : نمىبايد ( 6 ) . شا : ( باب ) را ندارد .