چون فكر ، آن انتقال ذهن است از نقص جهل به سوى كمال مترتب ، فرموده است : « تفكر رفتن از باطل سوى حق » . نه مراد فكر مشهورى كه شيوع بين عوام الناس دارد كه توهّم جزيى را فكر ناميده‌اند ، و حال آنكه فكر در امورات جزيى جارى نمىشود ، كه : « الجزئى « 1 » لا يكون كاسبا و لا « 2 » مكتسبا » . و شيخ بهايى - عليه الرّحمة - مىفرمايد : « 3 » « فكركم ان كان فى غير الحبيب * ما لكم فى النشاة الاخرى نصيب ؟ » آيه‌ى شريفه‌ى : « وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ » ؛ و حديث ختمىمآب : « تفكر ساعة خير من عبادة ستين سنة » . مثنوى : « اى برادر تو همين انديشه‌اى * ما بقى تو استخوان و ريشه‌اى ور بود انديشه‌ات گل ، گلشنى * ور بود خارى ، تو هيمه گلخنى » قال تعالى : « وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ جَعَلَ فِيها زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ » . كلام عارف جامى است : « گر در دل تو گل گذرد گل باشى * ور بلبل بىقرار ، بلبل باشى تو جزوى و حق كل است ، اگر روزى تو

--> ( 1 ) . پا : جزئى ( 2 ) . شا : ( لا ) را ندارد . ( 3 ) . شا : گويد