محمد ابراهيم سبزوارى
67
شرح گلشن راز ( فارسى )
رسيده است كه « 1 » : « الاسماء تنزل من السّماء » . چنانكه در تأويل « يس إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ » فرمودهاند كه ياء چون زبر او به حسب عدد عشره است ؛ يعنى پنج مرتبه از مراتب « 2 » وجود در قوس نزول ، و پنج مرتبه در قوس صعود ، مندرج در سين است كه انسان كامل محمّدى باشد . كما قال فى القرآن : « ثُمَّ « 3 » دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى » . لذا قيل فى حقّه : « دو سر خط حلقهى هستى * به حقيقت به هم تو پيوستى » و در شرح قوسين به تفصيل هريك علىحدّه ، و ثبوتش از جهت انسان كامل محمّدى گوييم كه نور حقيقى از مشرق واقعى ، اعنى از مرتبهى ذات غيب الغيوب و مقام كنز مصون كه لا اسم له و لا رسم له ، اوّلا طلوع و بروزش در مقام واحديت است « 4 » كه مرتبهى اسماء و صفات باشد . و در اين مرتبه « جاءت الكثرة كم شئت » ، ولى كثرت بهحسب مفهوم است نه به حسب حقيقت ، چرا كه صفات حقيقتا « 5 » عين يكديگر ، و تمام عين ذاتاند . و حقيقت محمّديه است تمام اسما و صفات بهحسب تحقق ، به مصداق : « وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها » . و از آنجا « 6 » تنزلش به مقام عقل است . و اوست كه مىفرمايد : « اوّل ما صدر روحى و نورى » . و از آنجا ظهور شمس حقيقى به مقام نفس كلّ است كه مشهور به ملكوت است . كما قال تعالى فى حقّ ابراهيم « 7 » : « وَ كَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » . چه آن حقيقت محمديّه « 8 » بهواسطهى تدبّرش از جهت بدن طبيعى ، داراى عالم ملكوت است . چنانكه حكماى اشراق ، نفس را نور مدبّر ناميدهاند .
--> ( 1 ) . پا : ( كه ) را ندارد . ( 2 ) . شا : مراتب هاطبه . ( 3 ) . شا : ( ثمّ ) را ندارد . ( 4 ) . شا : ( است ) را ندارد . ( 5 ) . شا : حقيقت ( 6 ) . شا : اينجا ( 7 ) . شا : ( كما . . . حق ابراهيم ) را ندارد . ( 8 ) . شا : ( محمديّه ) را ندارد .