البته در بعض قسمتها همچو تاريخ گذشتگان ناچار بنقل از مورخين اكتفاء نموده است و بنابراين اگر بعض گوشه‌هاى تاريخ به افسانه شبيه‌تر باشد و تحقيقات خلاف آنها را روشن ساخته باشد مانند ( تاريخ ملوك پيشدادى و كيان ) بر جناب مؤلف بحثى نخواهد بود . مطلب ديگر اينست كه جناب مؤلف بسيار جاها ديده و شهرها سياحت كرده و اشخاص ملاقات نموده كه آنها را در كتاب خود نياورده است و آن به دو جهت است يكى آنكه مضمون اين بيت را رعايت نموده : گر بگويم شرح آن بىحد شود . * مثنوى هفتاد من كاغذ شود . دوم آنكه نوشتجات و يادداشتهاى آن جناب را يكى از حكام در ضمن آزار بسيار از بين برده است و اينك گفته خودشان را كه در حدائق و بستان هر دو موجود است از

--> پنهان و باطل را عيان نموده و برخى ديگر به علت خوف و ترس از مردم جهالت شعار بر وفق مدعاى آنان تأليف نگاشته و فرقهء ديگر به مجرد قول زيد كه عمرو ملحد است يا موحد است اكتفاء نموده و حال آنكه آن زيد در حال عمرو بصيرت نداشته . بدانكه دانايان گفته‌اند تأليف كردن و تصنيف نمودن كار صعب و امر عظيم است على الخصوص جمع و تدوين احوال طوايف امم و ترتيب و تأليف اوضاع طبقات مردم . بناء على هذا مورخ احوال زمان و مؤلف اوضاع جهان بايد كه خود را از اغراض نفسانى معرا و از تسويلات شيطانى مبرا دارد و آنچه از اجناس محامد و فضائل و انواع قبايح و رذايل نگارد بىزياده و نقصان و بىكذب و بهتان بقيد قلم آرد و خويشتن را بدست ظن و گمان و قياس و استحسان نسپارد و از مرض غرض و حسد و طمع و تملق و تعصب و توريه و تقيه دور دارد ، و در هيچ مقام قدم از طريق صدق و انصاف و تحقيق علم و دانش بيرون نگذارد . از لطف حضرت كريم و از فضل خداوند قديم اميدوار است كه دست و زبان اين ضعيف را از راه سقيم و از طريق عاقبت وخيم مصون و محفوظ دارد و در وادى تخيلات نفسانى و تسويلات شيطانى نگذارد تا آنچه ديده و مشاهده گرديده و از علماى هر قوم و كبراى هر فرقه بطريق تحقيق از صحيح و سقيم در هر ملك و اقليم استماع نموده و در كتاب ايشان ملاحظه نموده بىكذب و بهتان و بىزياده و نقصان درين دفتر ثبت گرداند بار خدايا آراسته گردان عالم را به عالمانى كه از تو ترسند . . . انتهى ملخص كلامه .