و هو على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : برق يلمع من جانب العدة في عين الرجاء ، يستكثر فيه العبد القليل من العطاء ، و يستقلّ فيه الكثير من الأعباء ، و يستحلي فيه مرارة القضاء . يعنى : « برقى است كه ظاهر و درخشان مىشود از جانب عده ؛ » يعنى چيزى كه وعده كرده است او را خداى تعالى به اولياى خود از قرب و كرامت و زلفى نزد او ، نه وعدهء ثواب . « در عين رجا » يعنى در حقيقت رجاى لقا ، از قول خداى تعالى كه : مَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ اللَّهِ « 1 » . و عين شىء حقيقت اوست . و به درستى كه « استكثار مىكند در آن برق عبد قليل از عطا را . » چرا كه عبد قبل از برق نيست از اهل عطا ، بلكه از اهل منع است . چرا كه او مهجور است ؛ و از اين جهت است كه مىباشد وجد شهبى شعله‌ور و زبانه‌زننده ، از براى شدّت شوق و رنج طلب ؛ و برق شيرين‌تر و لذيذتر است ، از براى رجاى لقا و وجدان عطا . پس هرگاه بيابد عطا را بعد از منع ، خوش مىآيد او را و استكثار مىكند قليل او را . چرا كه او مألوف و معهود نيست به او ؛ پس استعظام مىكند او را . و از براى شدّت التذاذ به آثار قرب و اصابت عطا و اذن در دنوّ « قليل مىشمارد كثير از مشقّت تكاليف و اثقال او را » بلكه شيرين و سبك و لذيذ مىشمارد آن مشقّت و اثقال را . پس به درستى كه او بتحقيق كه عاشق شده است به نور وجه محبوب نزد برق ؛ و عاشق لذيذ مىشمارد ذليل شدن را نزد محبوب ، و راحت مىيابد به رنج كشيدن در طاعت ، و امتثال امر او را ، و سبك مىشمارد ثقيل از تكليف او را ، بلكه نمىيابد رنج و سختى اصلا ، و مىيابد روح و راحت از حمل رنج و سختى . و از براى استحسان او هر چيزى را كه صادر مىشود از محبوب ، « شيرين

--> ( 1 ) . عنكبوت / 5 .