باشد او از اهل اللّه . و قوله : « في العمر مرّة » بيان است از براى ندرت فراست . و مراد از قول او كه : « لحاجة سمع مريد صادق إليها » آن است كه گاه مىباشد بعضى صادقين در اراده ، ضعيف اليقين در طريق خودش ؛ پس محتاج مىشود آنكه قوىّ گردد يقين او به شنوانيدن اين ، يا عارض شده است از براى او شبهه‌اى كه متحيّر شده است در آن ؛ پس مىشنواند او را خداى تعالى بر لسان وحشى چيزى را كه زائل مىكند آن شبهه را و درست و متحقّق مىشود به او وجه مخرج ، از جهت عنايت به او و اعتداد به صدق او را « واقف گردانيده نمىشود بر مخرج آن فراست . » چرا كه صاحب او نيست از اهل كرامات و نه از جملهء كسانى كه بوده باشد از براى او صفايى به رياضت يا انسى به حقّ يا اطّلاعى بر بعض غيب ؛ پس از اين جهت است كه مطّلع نمىشود بر آنكه آن فراست از كدام موطن بيرون آمده است . و ( قوله ) : « لا يؤبه لصاحبها » يعنى مبالات كرده نمىشود از براى صاحب آن فراست و احترام كرده نمىشود او را ؛ چرا كه آن فراست نيست مقتضاى مقام او ، و نيست او از اهل كرامت و قرب ، بلكه جارى شده است بر مظهر او به محض قدرت و خرق عادت ، چنان كه گفته مىشود : « رمية من غير رام » . « 1 » و از اين جهت بود كه گفت كه : « آن فراست چيزى است كه تلخيص كرده نمىشود - يعنى تمييز « 2 » داده نمىشود - از كهانت » و كهانت چيزى است كه نهى كرده است از او رسول خدا عليه السّلام و بتحقيق « 3 » كه بودند در جاهليت كاهنان - مثل « سطيح » « 4 » و « ابن ابى كبشه » و امثال ايشان - كه خبر مىدادند از مغيّبات تا آنكه خبر

--> ( 1 ) . مجمع الأمثال ، صص 418 - 417 . ( 2 ) . اصل : تميز . ( 3 ) . اصل : تحقيق . ( 4 ) . همان « ربيع بن ربيعه » كاهن جاهلى معروف است . براى اطّلاع از اخبار او از مولد و مبعث پيامبر گرامى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ر . ك : إكمال الدين ، ص 191 ؛ سيرة ابن هشام ، ج 1 ، ص 151 و مروج الذهب ، ج 2 ، ص 317 و 332 .