بيمار باشد روزه بر بيماران حرام وبر تندرستان كه از روزه زيان بينند روا نيست علت حقيقي احكام شريعت امرى است غيبى وفوق طوق بشرى أفكار عادى از عهده بيان سبب دائر مدار حكم برنيايد وازاين‌رو گفته‌اند دين اللّه لا يصاب بالعقول هر قدر صرف وقت ودقت كنيم كه از نماز صبح چرا دو ركعت وعشاء چهار ركعت است زكات از چهل درم آغاز مىشود سهام ارث باين اسهام تقسيم شده است موازين حدود وديات چيست بيع ربوى چرا حرام شده است وازاين‌جهت مىگفتند چگونه بيع رواست أحل اللّه البيع وحرم الربوا با آنكه انما البيع مثل الربواست . [ عقل از أدله أربعة ] دانستن علت وپى بردن به حقيقت وواقع‌بينى كه نفى واثبات ووجود وعدم حكم دائر مدار آنست براي ما غير ممكن وازاين‌جهت فلسفه‌بافى بمعنى تعليل حكم شرع خلاف عقل است واز طرف ديگر تعطيل عقل نيز خلاف شرع است وازاين‌رو يكى از أدله چهارگانه علم فقه عقل است وحتّى در موضوع بيان حكمت احكام يعنى منافع ظاهري وفوائد كار بستن دستورات اسلام وانجام احكام تكليفي ووظايف شرعي امرى جائز ورواست ودرين باب در بروى همه باز است وپاسخ وپرسش درين زمينه آزاد . وازاين‌رو پرسشهاى بسيارى از پيشوايان دين وائمهء معصومين دربارهء پاره‌اى از احكام دين شده وقديم‌ترين كتابي كه درين باب تأليف گرديده علل الشرائع صدوق بن بابويه است وحتّى پيشوايان شيعه تحريض وتشويق مىكردند كه مردم كوركورانه تسليم نشوند بلكه خود با مدارك احكام آشنا شوند حضرت امام جعفر صادق عليه السلام مىفرمودند هر وقت در هر باب حكمي از ما بشنويد استعجاب نكنيد از ما دليل بخواهيد وبپرسيد اين هذا من كتاب الله تا از قرآن اقامهء برهان كنيم . در اخبار وروايات خاندان رسالت وپيشوايان راستين پاسخهائى در مقابل پرسشهاى اعتراضى يا استفهامى كتبي وشفاهى موجودست كه سائل از خارج وداخل مسائلي پرسيده ولاي شئ داشته است خاندان نبوت كه وارثان علم واخلاق آن