محمد رضا لاهورى

34

مكاشفات رضوى ( شرح مثنوى مولانا جلال الدين محمد بلخى ) 0 فارسى )

فهم كردن حاذقان نصارى . . . قوله : هركه باشد زشت گفتش زشت دان * [ هرچه گويد مرده آن را نيست جان « 1 » ] متحد است به مضمون آيهء : « قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ . » « 2 » قوله : [ زان على فرمود نقل جاهلان ] * بر مزابل همچو سبزست اى فلان « 3 » عن على [ بن ] ابى طالب - كرّم اللّه وجهه - قال : « عبادت الجاهل كروضة فى المزبلة « 4 » . » قوله : برق گر « 5 » نورى نمايد در نظر * ليك از خاصيتش دارد « 6 » بصر اشارت است به مدلول كريمهء : « يَكادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصارَهُمْ . » « 7 » تخليط وزير در احكام انجيل قوله : ساخت طومارى به نام هر يكى * نقش هر طومار ديگر مسلكى اگر قصد تخليط نباشد در اين احكام به هيچ يك خطا نيست و موصل به اصل است . و اكثر اين اوصاف كه وزير مكار ضدّ يكديگر قرار داد ، در زلّت جوانمردان - من حيث المجموع - موجود است . قوله : در يكى راه رياضت را و جوع * ركن توبه كرده و شرط رجوع يعنى رياضت و جوع ، موقوف عليه توبه و رجوع است و توبه بىرياضت قبول نيست .

--> ( 1 ) اين بيت در نسخهء ق يافته نشد ؛ و مصرع دوم آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد . ( 2 ) الإسراء ( 17 ) آيهء 84 : « بگو : هركس به طريقهء خويش عمل مىكند . » ( 3 ) اين بيت ، در نسخهء ق يافته نشد ؛ و مصرع اول آن از مثنوى جعفرى برگرفته شد . ( 4 ) « عبادت نادان ، به سان گلزارى در كثافت‌دان است . » ( 5 - 6 ) در نسخهء ق : اگر ؛ خاصيت دزد . ( 7 ) البقرة ( 2 ) آيهء 20 : « نزديك باشد كه برق ديدگانشان را نابينا سازد . »