الفيض الكاشاني
75
سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى )
پوشيده مرقّعند ازين خامى چند * بر بسته ز طامات الف لامى چند نارفته ره صدق و صفا گامى چند * بدنامكنندهء نكونامى چند اما قبايحى كه از ناقصان زهّاد و عبّاد كه امروز مسمّى به صوفيّهاند صادر مىشود : از آن جمله ، يكى آنست كه ذكر را بسيار بلند مىگويند و حال آنكه حق تعالى در قرآن مىفرمايد : « وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ » [ الأعراف ، 205 ] يعنى : ياد كن پروردگار خود را در نفس خود از روى زارى و ترس ، و به صوتى كه به بلندى نرسد از گفتن به هر صبح و شام . و در جاى ديگر مىفرمايد : « ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ » [ الأعراف ، 55 ] ، يعنى : بخوانيد پروردگار خود را از روى آهستگى ، به درستى كه حق تعالى دوست نمىدارد آنانى را كه از حدّ اعتدال در مىگذرند . و از حضرت پيغمبر - صلّى اللّه عليه و آله - مرويست كه به ابو ذر غفارى خطاب فرمودند كه : اى ابو ذر ! خداى را ذكر كن ذكر خامل ؛ ابو ذر گفت : ذكر خامل كدامست ؟ ؛ فرمود : ذكريست كه آواز به آن بلند نشود . و نيز از آن حضرت مرويست كه : به سفرى بيرون رفته بودند بر وادى بر آمدند ، مردمان شروع كردند در تهليل و تكبير و آوازها بلند كردند ، پس آن حضرت فرمود : اى مردمان ! آهسته باشيد و ذكر را بلند مكنيد ؛ به درستى كه شما نمىخوانيد كسى را كه نشنود و نه كسى را كه غايب باشد ، و نمىخوانيد مگر كسى را كه شنواست و نزديك ما و با شماست ! و از حضرت امير المؤمنين مرويست كه : هر كه ذكر خداى را پنهان كند ، پس بتحقيق ذكر خداى را بسيار كرده است ، به درستى كه منافقان ذكر خداى را علانيه مىكردند و پنهانى ذكر نمىكردند ، پس حق تعالى فرمود : « يُراؤُنَ النَّاسَ وَ لا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا » يعنى : به مردمان مىنمايند و ياد خداى نمىكنند مگر كم . و از حضرت امام رضا - عليه السّلام - مرويست كه : ذكر پست بهترست از ذكر بلند به هفتاد چندان .